Karakuş kan/Qaraquş xan- Tanrı Ülgenin oğludur. Şamanın fövqaladə köməkçisidir. Qamlama zamanı qamı müşayiət edərmiş. Tubalar, Şimali Altaylılar, Burxanistlər onu öz himayədarı sayar. Alıp Karakus; Qazax, Qırğız mifologiyasında - Alp, İgid, Bahadır Qaraquş deyilir. Kazan tatarları bu əfsanəvi qartala Karakoş deyir. Deniz Karakurta görə: ”Karaguş; Kuş Tanrısı. Ekvivalenti: Karakuş, Karağuş, Karakoş, Karakus, Garağuş, Garagus, Harahus; quşlara hökmedər. Şamanlar göyə merac edərkən ondan yardım aldığı söylənir. “Kamın/Qamın” törən sırasındakı bəzi hərəkətləri Şamanizm sonrasında belə bəzi yörələrdəki Qartal oyunu ilə təmsil edilməkdədir. “Harahusta” və ya “Karakustana” olarak bilinən bu oyunun əslində keçmişdəki variantlarında “Karakuş Xana” bir sayğı bildirməsi səbəbilə oynanmağa başlanmış olması da mümkündür. Türklərdə Qartal və ona bənzəyən sungur, doğan, atmaca, laçın kimi böyük və yırtıcı quşları tanımlamaq məqsədilə gənəl olarak onlara “Karakuş” adı verilir. Keçmişdə bu yırtıcı quş türləri ötə aləmlərlə olan bağlantını təmsil edən canlılar olaraq tanınardı. Hətta bunların bəzi ruhları daşıdığına inanılırdı. Karakuşlar şamanların yardımçı ruhları olaraq alqılanır. Şaman “yırlarında/şarkılarında” Karakuşdan yardım istəndiyinə zaman- zaman rastlanır. Teleğüt kamlarının davullarında simgəsəlləşdirilmiş Karakuş fiqurları çizilirdi və bunların dırnaqları dəmirdən olduqlarını vurğulayacaq biçimdə son dərəcə iri olaraq rəsmedilirdi. Ər Töştükü udan Karakuşun yavruları analarına; öz dilləri ilə div bir ilanın ağzından onun qurtardığını söylərlər. Beləcə Karakuş onu qarnından sağ olaraq çıxarır. Karakuş nağıllarda igidləri bütün olaraq udar və amma onlar quşun qarnından təkrar sağ olaraq çıxarlar. Anadoluda bəzi yörələrdə; bəzi böyük və yırtıcı quşların çocuqları qaçıracağından qorxularaq göy üzündə göründüklərində diqqətli olunur, əlbəttə ki, bu anlayışın məntiqi və həqiqətə uyğunluğu da vardır. Anlam: “Kara” və “Guş/Kuş” sözlərinin birləşimidir. Ümumiyyətlə yırtıcı quş, özəldə isə qartal deməkdir. “Kus/Quş” sözü Yakut d . ördək anlamına gəlir”.

F. Rüstəmova“Hor sivilizasiyası və onun günümüzdə izləri” kitabından