Hors – İngilis d. “at” deməkdir. Qədimdən “at“ müqəddəs heyvan sayılıb. Günəşin rəmzi, bir çox tanrıların atributu, simvolu və ya obrazı olub. Tanrılar və mifik qəhrəmanlar səma atları vasitəsilə dünyadan dünyaya səyahət ediblər. Hindlilərdə Aşvina, yunanlarda Dioskura, Baltik mifologiyasında ”tanrı övladları” adlanan tanrılar ekiz atlar şəklində təsvir ediliblər. Xett şimşək tanrısı Pirva, Perkunos Hind avropa mifologiyasında, Slavyanlarda Perun at üzərində təsvir edilib. Yunanlarda günəş tanrısı Helios, Faeton, Apollon, Feb atlar qoşulmuş çarxlı arabada təsvir edilib. Ağ rəngli günəş atı - ağılın, təmizliyin, intellektin, Müqəddəs Qeorqinin simvolu olub. Qara at ölümün, xaosun simvoludur. Qanadlı ata ilk dəfə Şumer günəş tanrısı Mardukun təsvirində rast gəlinib. Bu, dörd at qoşulmuş günəşin rəmzi olan çarxlı arabadır. Yunan mifologiyasında tanrılarından -Feb, Poseydon atla, Demetra at başlı, Persefona ağ atlı, Ares/Mars, Dionis, Pluton, Afina, Afrodita, Kronos, ov ilahəsi Diana da at üzərində təsvir edilib. Mifik atı oğurlayanlar – Laomedon, Herakl, Billerofon olub. Axillesin atı Ksantos insan səsli olub. Roma, Kelt, Qall, Çin,Yapon mifologiyasında da atın xüsusi yeri var. Skandinav mifologiyasında Odinin səkkiz ayaqlı atından bəhs edilir. Sibir və Altay Şamanları atın ruhunu qovaraq onunla bərabər dünyalar arası səhayətə çıxırlar. Günəş tanrısı Mitranın çarxa qoşulmuş atları ağ rəngdə olub. Buddizm, İnduizm, Daosizmdə ağ, qanadlı atlardan söhbət gedir. Bibliyada İlya peyğəmbər çarxlı arabaya qoşulmuş alovlu atlarla göy üzünə çıxmışdı. Xristianlıqda günəşin, cəsurluğun, ədalətin rəmzi sayılıb. “At” müqəddəs Georginin, Martinin, Qubertin,Yevstaxın, Mavrikin, Apostol İakovun, Viktorun, Aidananın, Şotlandiyanın Apostolu Kolumbun, vəhşi atların parçaladığı İppolitin atributu olub. At İslamdada var -dövlət və zənginlik rəmzi olub. Məhəmməd peyğəmbərin meraca “Burak” adlı, qadın simalı atla qalxdığı deyilir. Qurani Kərim; Naziat surəsi 4-də isə:” Haqq yolunda döyüşənlərin atlarına” and içilir. “Berk” ərəb d. “Şimşək” deməkdir.“At” günəşin rəmzi - Horos “hor” tanrı, günəş, gök tanrısıdır. Özbəklər ata”ot” deyir, bizdə isə “ot-od”həm də “alov-od”deməkdir. İndoneziyalılar ata “kudo”, Perslər də tanrıya “xuda-xudo”deyir. Yaran suvar-Ləzgilərin yaz gecə - gündüz bərabərliyində 22 martda keçirdiyi günəş bayramıdır.Yar ləzgi dilində - qırmızı, gözəl, şəfəq, sevgili, sevimli deməkdir və kalendar aylarından birinin mart ayının adıdır. Yavan dilində günəş rəmzi olan at “yaran”adlanır. Monqol və Buryat d. At “Azarqa” adlanır. Tuvalılarda isə “Azar” səmaların obrazıdır. İtalyan d. isə “adzurra” səma mavisi deməkdir. Yəni əksər dillərdə “At” sözünün deyilişi və mənası “gün-günəş-səma” mənası verərək bir- birini tamamlayır. Koroğlunun “Qır” atı da qanadlı idi. ”Qır” At; Horos/Hors! “Qır/Hor”,”Qr/Hr”... Qədim Türk əfsanələrində “Kuyaş” adlı Günəş Tanrısı var. Koyaş, Kuyoş bəzi türk boylarında Günəş gənc oğlan olaraq təsvir edilib. Gümüş, ağ yeləli atını hər gün doğudan batıya sürər. Anlam: “Kuy/Koy “Günəş deməkdir. “Gün-Kün-Kun-Kuy“ sözlərinin birinin digərindən yaranması görünür. Kuyum (parlaq və dəyərli daş) sözü ilə eyni kökdən gəlir” (Deniz Karakurt). Bəlkə sözün kökü olan “Kuy” elə Göy/Səma deməkdir? “Qoy/Koy” həm də Özbək, Qırğız və Kazax d. “Qoyun - Koyun”deməkdir. Qədim Misirdə “Qoç” yaradıcılıq gücünü, Günəş enerjisini, yaradıcı istiliyi ehtiva edir. Tanrıların Tanrısı Amonun, Su basqını, Şəlalələrin Lordu və Yaradılış Tanrısı Xnumun, ölülər aləminin Tanrısı Osirisin yardımçısı Akenin qoç başlı təsvirləri var. Mendes Qoyunu/Qoçu; Osirisin atributu idi. Günəş Tanrısı “Ra”-da Qoç başlı təsvir edilib. Qoç “Amon – Ra” tanrısının simvoludur. Qoyun/Qoç başlı “Kxem” tanrısı, sonradan “Kxem-Ra” – ya çevrildi. “Ra; sən Qoçsan, yaradılmışların ən güclüsüsən”! Deməli, Günəşin rəmzlərindən biri də “Qoyundur/Qoçdur”. Müxtəlif Türk xalqlarında “Gün-Kün-Kun-Kuy “Gün/Günəş deməkdir. Monqol d. qoyun “Xon” adlanır.“Kon” – Rus və Serb dilində günəş rəmzi olan “At” deməkdir. İnklər günəşə “Kon”, Mayyalar “Kin”, Qazaxlar günəşə ”kün”, Çexlər isə ata “kün” deyir. Xor – Fars d. “Xur” qədim pers dillərindən olan Yaqnob d. günəş deməkdir. Qafqaz xalqlarında “Hurgun/Xurqun” şəxs adı var ki, mənası “Quzu” deməkdir. Hur Talış d. Allah mənasını verir. Xur - Osetinlərdə günəş tanrısıdır. Yenə Qafqaz dillərində Hurmış/Xurmış sözü keçə deməkdir, keçə isə bildiyimiz kimi keçi yunundan alınır. Ağqoyunlu, Qaraqoyunlu, Ağ Hun kimi Oğuz/Türk dövlətlərinin adları da güman ki, Günəş mədəniyyəti, anlayışı ilə bağlı olub. Qoç həm də güc, enerji, kişi başlanğıcını ehtiva edir. “Kor – oğlu, Qor - oğlu, Qoç Koroğlu”! Bəlkə Qoç epoxasında doğulmuş qəhrəmandır, bəlkə kişi başlanğıcı ilə bağlıdır? Qoyun/Qoç həmişə Göy/Gök və Günəş tanrılarının simvolu olub. Çünki 21 mart gecə - gündüz bərabərliyi, yəni ilin, təbiətin yenidən oyanmasının, dirilməsinin, yaz aylarının, günəşli günlərin başlanğıcı Mars Tanrısı tərəfindən idarı edilən “Qoç bürcü” iləbaşlanır. Qoyun/Qoç həm də qurbanlıqdır. İsa peyğəmbər özünü qurban verdiyinə görə, ağ quzu onun simvolu hesab edilir. “Qoç” Qədim Yunanıstanda məhsuldarlıq və yaradıcı güc olaraq Zeus – Sabaziyaya həsr edilmişdi. İslamda qurbanlıq heyvandır. Kiprdə Afrodita ilə bağlıdır. Şumerlərdə okeanların və insan taleyinin himayədarı olan Tanrı “Ea” ilə bağlıdır. Skandinav Tanrısı Torun arabasına “Qoç”lar qoşulmuşdu. Finikiyada Gök/Göy və məhsuldarlıq Tanrısı Vaal-Xamon Qoç buynuzlu təsvir edilirdi. Müharibə, ildırım və silahların himayədarı olan, Amoreylərin Tanrısı “Raşap” Qoç buynuzlu təsvir edilərdi və onun taxt - tacı Qoçlar tərəfindən qorunardı. Qoyun Keltlərdə məhsuldarlıq simvoludur. Qoç isə döyüşkənliyinə görə müharibə tanrısının atributudur. Qoyun/Qoç başlı ilan, maral buynuzlu Tanrı; Sernun ilə bağlıdır. Hor; Tanrının qoyunu kimi də anılırdı...


F. Rüstəmova.” Hor sivilizasiyası və onun günümüzdə izləri” kitabından.