İran, Rusiya və Çin şənbə günü BMT-nin Baş katibinə və Təhlükəsizlik Şurasına məktub ünvanlayaraq, Tehranla nüvə sazişinin artıq qüvvədən düşdüyünü bəyan ediblər. Bu bəyanatla faktiki olaraq BMT Təhlükəsizlik Şurasının İranın nüvə məsələsini gündəmdə saxlamasına son qoyulub.

Bu situasiya İrana nə vəd edir? Növbəti mərhələdə bölgədə və qlobal səviyyədə gərginliyin artması mümkündürmü?

Globalinfo.az-a açıqlamasında Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, siyasi şərhçi Sədrəddin Soltan bildirib ki, Rusiya və Çin, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi 2231 saylı qətnamə çərçivəsində sanksiyaların yenidən tətbiqini, yəni “Snapback” mexanizmini qeyri-qanuni sayır:

“İran da bu yanaşmanı dəstəkləyir. Onların mövqeyinə görə, 2015-ci ildə imzalanmış Əhatəli Birgə Fəaliyyət Planı (JCPOA) icra olunmadığından, bu sənəd əsasında sanksiyaların bərpası hüquqi əsasdan məhrumdur. Bütün bunlar daha çox siyasi qərarlardır.

Rusiya və Çin həm də Avropa İttifaqı və Qərbin İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalara qarşı mövqe sərgiləyirlər. Xüsusilə, Rusiya özü də hazırda ciddi sanksiyalar altındadır. Çin şirkətləri və bəzi beynəlxalq qurumlar İranla əməkdaşlığa görə sanksiyaların təsirinə məruz qalır. Bu baxımdan, Moskva və Pekin daha çox öz siyasi-iqtisadi maraqlarını qorumağa çalışır.

Qeyd edilməlidir ki, əvvəllər Rusiya və Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında İran əleyhinə qəbul olunmuş üç əsas qətnaməyə səs vermişdilər. Lakin hazırda onların mövqeyi dəyişib və sanksiyaların yenidən tətbiqinə qarşı çıxırlar. Bu, məsələnin mahiyyətinə birbaşa təsir etməyəcək”.

S.Soltan vurğulayıb ki, bütün bu addımlar İranın nüvə proqramına dair Qərbin şübhələrini aradan qaldırmaq məqsədi daşıyır:

“Avropa üçlüyü (Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya) İran qarşısında üç əsas şərt qoyub:

ABŞ-la birbaşa danışıqlara başlamaq;
Nüvə proqramının tamamilə dayandırılması;
Zənginləşdirilmiş uranın saxlandığı obyektlər barədə məlumat vermək.
İran bu şərtlərə əməl etmədiyi üçün “Snapback” mexanizmi işə salınıb. Bu isə növbəti mərhələdə həm İrana, həm də onunla əməkdaşlıq edən tərəflərə qarşı daha sərt sanksiyaların tətbiqini gündəmə gətirə bilər”.