Fransa və Almaniya Ukrayna üçün Avropa İttifaqına (Aİ) simvolik üzvlükdən əvvəlki statusu nəzərdə tutan “yüngül” model təklif ediblər. Berlinin təklifində Kiyevə “assosiativ üzvlük” statusunun verilməsi nəzərdə tutulur. Bu status Ukraynaya nazirlər səviyyəsində görüşlərdə və liderlərin sammitlərində iştirak etməyə imkan yaradacaq. Lakin, səsvermə hüququ və ya İttifaqın ümumi büdcəsinə avtomatik giriş təmin etməyəcək. Ukrayna həmçinin veto hüququna da malik olmayacaq.

Digər tərəfdən, Paris də oxşar ara model təklif edir: “inteqrasiya olunmuş dövlət statusu”. Bu təklifə əsasən, Aİ-nin ən böyük maliyyə alətlərindən biri olan Ümumi Kənd Təsərrüfatı Siyasəti (CAP) çərçivəsində subsidiyalara və birlik fondlarına çıxış tam üzvlükdən sonraya qədər təxirə salınacaq. Ukrayna burada da veto hüququna malik olmayacaq.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Bakir Həsənbəyli deyib ki, Ukrayna 2022-ci ilin fevral ayında Aİ-yə qoşulmaq üçün müraciət edib:

“Ölkə Avropa İttifaqına qoşulmaq üçün öhdəliklər nümayiş etdirir. Kiyev həmçinin korrupsiyaya qarşı mübarizədə mənfi tendensiyaları aradan qaldırır, qanunun aliliyini təmin edir, islahatları sürətləndirir. Avropa Komissiyası Ukraynanı islahatların həyata keçirilməsi istiqamətindəki fəaliyyətini təqdir ediməklə paralel, məhkəmə müstəqilliyi, mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı mübarizə və vətəndaş cəmiyyətinin rolunun artırılması məsələlərində daha çox müsbətə doğru irəliləyişlərin olmasını tələb edir.

Avropa İttifaqının bəzi rəsmiləri Ukraynanın paş prokurorunun ölkənin korrupsiyaya qarşı mübarizə bürosu və ixtisaslaşmış prokurorluğu üzərində daha böyük nəzarətin olması ilə bağlı narahatlıqlarını zaman-zaman ölkə rəhbərliyinə bildirirlər. Avropa Komissiyası tərəfindən rəsmi Kiyevə mənfi tendensiyalar, xüsusən də korrupsiyaya qarşı mübarizə qurumlarına və vətəndaş cəmiyyətinə artan təzyiqlə bağlı iradları olub. Bütün Aİ üzvləri Ukraynanın bloka qoşulmaq istəyini açıq şəkildə dəstəkləsələr də, bunun yaxın gələcəkdə olması planlaşdırılmır”.

Politoloqun sözlərinə görə, Ukrayna 2028-ci ilin sonuna qədər İttifaqa üzvlük prosedurunu həll etməyə çalışır:

“Avropa Komissiyası isə Ukraynanın bu səyini qiymətləndirməklə yanaşı, qanunun aliliyi kimi əsas sahələrdə islahatların sürətləndirilməsini tələb edir. Komissiya gələcəkdə demokratik standartların daha yaxşı qorunması təklifini də irəli sürür. Fransa və Almaniya Ukraynanın İttifaqa tam üzv olmamışdan ümumi büdcəyə çıxış əldə etməsini və ya birgə iclaslarda səsvermə hüquqlarının olmasını dəstəkləmirlər. Berlin Kiyevə müvafiq nazirlərin və dövlət başçılarının qatıldığı tədbirlərdə iştirak etməyə imkan verən “assosiativ üzv” statusu təklif edir, lakin ona Aİ-nin ümumi büdcəsindən vəsait almaq üçün səsvermə hüququ və ya avtomatik hüququn verilməsinin əleyhinədir.

Şübhəsiz ki, Ukrayna Aİ-yə üzvlük istiqamətində vacib islahatların həyata keçirilməsində Macarıstan başda olmaqla müxtəlif dövlətlərin mövqelərini nəzərə alacaq. Prezident Volodimir Zelenski ölkənin İttifaqa gedən yolunun dönməz olduğunu dəfələrlə qeyd edib. Son təklif Ukraynaya Avropa İttifaqı toplantılarında iştirak imkanı versə də, qərarların qəbulunda səs hüququnu və maliyyə fondlarından istifadəni nəzərdə tutmur.

Təsadüfi deyil ki, İttifaq daxilindəki bəzi ölkələr Rusiya amilinə görə Ukraynaya dəstək mövzusunda daha ehtiyatlı davranırlar. Kiyevə qarşı bu münasibət iqtisadi, siyasi və strateji olmaqla bir çox faktorlardan qaynaqlanır. Ukrayna xalqının avrointeqrasiya yolunda əzmlə irəliləməsi və Rusiya işğalına boyun əyməyərək müqavimət göstərməyə davam etməsi ölkənin gələcək yerini digər Avropa ölkələri ilə eyni sırada görməsinə dəlalət edir.

Lakin bu gələcəyin nə qədər yaxın olduğu, Ukraynanın hansı ittifaqlarda varlığını göstərəcəyi hələlik məlum deyil. Avropa İttifaqının daxilində və xaricində baş verən vacib hadisələr isə artıq dəyişikliyin yaşandığının sübutudur. Yeni dövrdə isə heç də bütün Avropa İttifaqı ölkələri Ukraynanı öz aralarında görməyə hələ ki, tələsmir”.