Adlarımız.
Bu gün də uşaqlarımıza verdiyimiz adların ən qədim tarixi hansı dövrlərlə, hansı hadisələrlə bağlıdır?
- Bilqeyis/Bilkis; Səba çariçası və sivilla olub, Quranda da yazıldığı kimi ayaqları keçi ayağı olan; hökmdar olana qədər utandığından heç kimə ərə getmək istəməyən çariça Bilqeyis, hz. Süleymanın xanımı olub və hz.Süleymanın simasında Xristi gördüyünü deyib.
- Əmanət/Amanet. Amon tanrısının xanımının adı Amanuet olub. Yaradılışla bağlı olan tanrı və tanrıçalardır. Amanuet sözü “gizlin/gizli saxlanılan“, “əmanət“ deməkdir. Bu gün də dilimizdə “gizli/saxlı” mənasında olan; “əmanət” sözü qalmışdır. Bizdə Əmanət, Orta Asiyada isə Amanet qadın adı bu günə qədər də yaşayır. Qazax rayonu ləhçəsi ilə də Amanat deyilir.
-Lamiya/Lamiyə; Liviyanin korolevası, Zeusun sevgilisi və xanımı olub. Sonradan tanrıça Gera tərəfindən qorxunc bir heyvana döndərilmiş və uşaqları isə öldürülmüşdür.
-İntizar; dilimizdə ayrılığı ifadə edən bir sözdür. “İntizar”sözünü həm ayrı qalmaqla, ezoterik mənada bir- birindən sanki gözə görünməz qişalarla, pərdələrlə ayrı düşmək, “İn/gizlin/gözdən, nəzərdən uzaq, nəyinsə daxilində”olmaq kimi qəbul etmək olar. Həm də nəzərə alsaq ki, sözün ikinci komponenti olan “Zər”günəş şüası, parıltıdır; onda da görə bilməmək kimi də anlaşıla bilər. Eyni zamanda “İnti” yerli Amerika qızıldərililərinin danışdığı; “İnk” və “Keçua”dilində “günəş” deməkdir, həm də günəş tanrısının adıdır. Argentina, Peru, Uruqvay kimi ölkələrin bayraqlarında İnti adlanan Günəş tanrısının; 16, 32 saçaqlı, günəş simalı şəkilləri var. İntizar sözünü ümumilikdə; ayrılıq mənasında, ad olaraq isə “Günəşin zərləri” kimi qəbul etmək daha doğru olar. Çünki “İntizar/günəş” gündüzlər bizimlədir, həyatımızdadır, gecələr isə bizdən çox-çox uzaqdadır.
- Nigar; Koroğlunun Xanımının adı olub. Şumerlərdə “Nikkal“ adlı tanrıça isə Ay Tanrısı Nannanın xanımıdır. Çox vaxt “R” səsinin ”L” səsinə keçməsinin şahidi oluruq. Məsələn, “Güreş/Güləş” sözündə olduğu kimi. Nigar adı Orta Asiyada Niqora - Niqara kimi ifadə edilir, mənası “sevgili” deməkdir. Fars d. isə “Gözəl/Yaraşıqlı” mənasındadır. Nika; qədim Yunan mifologiyasında qələbə tanrıçasıdır. – Samiya/Samaya; Lamiyanın qızı, Eritreyanin sivillası, yəni peyğəmbər qadını olub. Troya müharibəsini öncədən xəbər vermişdi.
- Ravana; Hind mifologiyasında, Ramayana dastanında mənfi obrazdır. Braxmanın nəticəsir.
- Ramil/Ramal adının mənasının mənbələrdə: ”rəml ədən, uzaqgörən, hər şeyi qabaqcadan düşünən” demək olduğu yazılır. Rəml etmək sözü isə Roma şəhərinin necə salınması əfsanəsi ilə əlaqəlidir: “Rea Silvia ilə Marsın oğulları olan Romul və Remi, dayıları Amuliy toxunma səbətə qoyaraq Tibr çayına atır. Dişi bir qurd əkizləri tapır, onları əmizdirib qoruyur. Böyümüş əkizlər öz ərazilərinə gələrək düşmənlərdən xilas edir və çay sahilində uzanaraq göylərə baxıb, uca yaradandan bir işarə gözləyirlər. Rem 6, Romul isə 12 uçurtma/şahin quşunun müəyyən ərazi üzərində uçaraq dövrə vurduğunu görür. İki qardaş hansı ərazidə şəhər salmaq üstündə savaşır və Romul özünün öncəcədən görmə qabiliyyətinə daha çox inanaraq, Remi öldürür, bu günkü Roma şəhərinin əsasını qoyur. Remin şərəfinə isə şəhərə Roma adı verir”. Göründüyü kimi bu əfsanədə də öncədən görmək hadisəsi var.
- Tuğrul/Toğrul/Turul adının ən qədim tarixi Oğuz boylarına və Atillaya bağlanır. Bu əfsanəvi quş ölümsüzlüyü, yenidən doğuşu təmsil edir. Toğrul quşu; "konrul/kongrul/anka quşu" ilə eyni xüsusiyyətlərə malikdir. Belə ki, yer altına enməyi, nə zaman öləcəyini bilir, alışar yanar və küllərindən yenidən doğarlar. Vikipedik mənbələrdə Toğrul adının; Toğ/Doğ söz kökündən törənərək, Doğan, yenidən dirilən mənasında olduğu yazılır. Amma simvolun bir quş olduğunu nəzərə alsaq; bu sözün elə doğudan doğan, günəşin simvolu hesab edilən “Doğan” quşu ilə bağlı olması ortaya çıxar. Simvol olaraq; Atillanın qalxanı, bayrağı üzərində, eləcə də bir neçə Oğuz boylarının bayrağında, Arpad dinastiyasının gerbində yer almışdır. Səlcuqlu dövlətinin ilk sultanı da Toğrul bəy olub.


F.Rüstəmova