Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın ABŞ Prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə Vaşinqtonda bir araya gəlməsi mövcud geosiyasi vəziyyətdə xüsusi diqqət çəkir. Bu görüş, yalnız iki ölkənin münasibətlərinin gələcəyini deyil, həm də böyük güclər arasında gedən geosiyasi rəqabətin yeni fazasını müəyyənləşdirə bilər.

Ekspertlər hesab edir ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Cənubi Qafqazda dəyişən şərtlər Ağ Evin regiona olan marağını artırıb.

Vaşinqton danışıqları Cənubi Qafqazın gələcək geosiyasi konfiqurasiyasını necə formalaşdıracaq və bu prosesdə hansı aktorlar önə çıxacaq?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva deyib ki, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Vaşinqtonda eyni masa arxasında əyləşməsi Cənubi Qafqazda uzun müddətdir davam edən qeyri-müəyyənlik fonunda mühüm dönüş nöqtəsi ola bilər:

“Vaşinqtonda keçiriləcək bu yüksək səviyyəli görüş, təkcə iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması baxımından deyil, həm də regionda geosiyasi balansların yenidən tənzimlənməsi kontekstində strateji əhəmiyyət daşıyır. Sülh prosesinin sürətlənməsi, Zəngəzur dəhlizi də daxil olmaqla nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması, sərhədlərin dəqiqləşdirilməsi kimi məsələlərin masada olması bu görüşə əlavə çəki də verir.

ABŞ-ın prosesə ev sahibliyi etməsi isə bu ölkənin, o cümlədən Qərbin də Cənubi Qafqazda diplomatik fəallığını artırmaq niyyətinin göstəricisidir. Belə bir format, Rusiyanın bölgədə zəifləyən təsirinə qarşı alternativ vasitəçilik modelinin təşəkkül tapması kimi də dəyərləndirilə bilər. Eyni zamanda bu görüş Avropa İttifaqının (Aİ) vasitəçiliyinin dalana dirəndiyi bir dövrdə sülh gündəliyinə yeni nəfəs gətirmək potensialına malikdir”.

Politoloq əlavə edib ki, Azərbaycan tərəfi 44 günlük müharibədən sonra yaranmış reallıqları beynəlxalq hüquq çərçivəsində rəsmiləşdirmək və regionda uzunmüddətli sabitliyin əsaslarını yaratmaq niyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur:

“Ermənistanın isə daxili siyasi təlatümlər, revanşist dairələrin təzyiqləri və geosiyasi tərəddüdləri fonunda bu prosesə necə yanaşacağı sual doğurur. Vaşinqton görüşü konkret sənədlərin imzalanması və ya razılaşdırılmış yol xəritəsinin təqdim olunması ilə nəticələnərsə, Cənubi Qafqazda yeni bir siyasi ritmin başlayacaq. Bu ritm isə yalnız Bakı və İrəvan arasında deyil, həm də regionun geosiyasi mərkəzləri – Moskva, Tehran, Ankara və Brüssel arasında yeni balans axtarışlarına yol aça bilər. Planlanan görüş ABŞ üçün həm də Cənubi Qafqaza sülh təşəbbüskarı kimi qayıtdığını nümayiş etdirmək imkanıdır.

Görüşün nəticələrindən asılı olaraq, ya yeni mərhələyə keçid baş tutacaq, ya da diplomatik prosesin daha da mürəkkəbləşəcəyi bir fazaya daxil olunacaq. Hər iki halda, Vaşinqton sammiti bölgənin siyasi gələcəyini formalaşdıracaq əsas hadisələrdən biri kimi tarixə düşə bilər”.