Zeytun bitkisi -Zeytun fəsiləsinə aid bitki cinsidir. Cənubi Avropa, Afrika, Cənubi Asiya və Avstraliyanın mülayim isti və tropik zonalarında yayılmışdır. Həmişəyaşıl, 4-6, nadirən 10-12 m hündürlüyü olan Zeytun ağacının 20-yə yaxın növü var.
Zeytun/Zeytin. Hələ də mənbələrdə adının etimologiyası aydın olmadığı yazılan, qələbə, müharibə strategiyası, müdrik-lik tanrıçası-ilahəsi Atinanın yaranması haqqında versiyalarla tanış olduqda bu adın məhz Türk dillərində anlaşıldığı ortaya çıxır. Afina adının mənasını açıqlamağa çalışan Homer onun afinalı demək olduğunu vurğulayır. Nəzərə alsaq ki, Afina şəhərinin adı tanrıça-ilahə Atenanın/Atinanın şərəfinə elə adlandırılıb, o zaman bu versiya özü-özünü inkar edir.
Atina Zeusun başından zirehli, qalxanlı olaraq doğulmuş zəka, müdriklik, qələbə, müharibə strategiyası tanrıçasıdır-ilahəsidir. Zeusun xanımı Metis hamilə qalır və əfsanəyə görə, Metisin doğacağı uşağın oğlan olacağını ehtimal edən Zeus həmin uşağın onun hakimiyyətini devirəcəyindən qorxaraq xanımı Metisi udur. Bu hadisədən sonra həm müdriklik, ağıl tanrıçası-ilahəsi Metis daxildən gələcəkdə nələr olacağını, nə baş verəcəyini, ondan çıxış yollarını dəqiqliklə Baş tanrıya, yəni Zeusa bildirir. Atina Zeusun başından doğulur. Atina müdrikliyi anası Metisdən, gücü isə atası Zeusdan alır. Deməli, Atina hərfi mənada olaraq kəllə sümüyündən doğulmamışdı, Zeusun beyninin, ağlının, ruhunun məhsulu idi.
Zeytunun yaranması-On iki Olimp tanrısı (bu tanrıların on biri kişi, biri isə qadın idi, yəni Atina) bir araya gələrək, yeni qurulmaqda olan şəhərin hansı tanrı tərəfindən idarə olunacağı haqqında fikir yürüdürlər. Müxtəlif yarışmalardan sonra bir çox tanrılar seçimdən çıxarılır və sona Atina ilə Poseydon (onu da qeyd edək ki, suların tanrısı olan Posey- donun adında türk dilində elə su demək olan üç komponent gizlidir: bu-su-don) qalır. Poseydon öz qabiliyyətini göstər- mək üçün əlində-ki üçbaşlı əsasını və ya nizəsini yerə vurur və yerdən bir at çıxır. Poseydon deyir: “bu evcil bir atdır. Sizi istədiyiniz yerlərə aparar və təsərrüfatda yorulmadan işləyə bilər”. Atina isə əlindəki nizəni yerə vurur və torpaqdan bu gün zeytun adlandırdığımız ağac bitir. Atina deyir: “bu da yüz illərlə ömrü olan, insanlara hər zaman fayda verən zeytun ağacıdır.Zeytunu in-sanlar yeyə bilər, dadlı olması üçün yeməklərə qata bilər, ya-ğını həm yemək- lərdə, həm də gecələr yandırıb evlərini işıqlandırmaq üçün istifadə edə bilərlər, xarab olmasını istəmədik-ləri yeməklərə töküb onları saxlaya bilərlər”. Müdrik tanrıça-nın-ilahənin insanlara verdiyi bu töhfənin qarşısında deməyə başqa söz tapmayan tanrılar, bu şəhər artıq sənə aiddir, adı da Atina olsun deyirlər, həm bu qələbə sülhün qələbəsi idi. At müharibənin, zeytun isə barışın rəmzidir!

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından