Göyçiçək/Güləvər latın d. Centaurea - Mürəkkəbçiçəkli-lər / Asteraceae fəsiləsinə aid bitki cinsidir.
Qədim yunan əfsanələrində Kentavr və ya Sentavr kimi tanınan Göyçiçək Latın d. Centaurea cyanus adlanır və Kentavr Xironun müalicə arsenalında olan şəfaverici vasitələrdən biri idi. Kentavr Xiron–Yunan mifologiyasında Okeanida Filira (yəni “Cökə”) və Kronosun oğludur. Digər kentavrlardan müdrikliyi və ağlı ilə fərqlənən Xiron; Tesey, Yason və Dioskur kimi qəhrəmanları yetirmişdir.
Koronida isə Apollonun sevgilisidir və adının mənası qarğa deməkdir. Apollon Elatın oğlu İsxiyə görə Koronidanı öldürüb oda atır və Koronidanın ölü bədənindən uşağı xaric edərək Kentavr Xirona verir ki, onun tərbiyəsi ilə məşğul olsun.
Qoca Kentavr Heraklın zəhərli ox ilə vurulmuş yarasını Göyçiçəyin şirəsi/ Centaurea jacea ilə sağaltmışdı. Ona görə də bu çiçək Centaurea adlanır. “Cyanus”, isə latın d. “göy rəng” deməkdir.
Qədim Roma əfsanələrinə görə isə Göyçiçək öz adını, həmin çiçəklərdən çələng hörən Cyanus adlı göygöz və gözəl bir oğlandan almışdır.
Tutanxamonun sarkofaqı açıldıqda da digər qiymətli daş və qızıl əşyalarla yanaşı, Göyçiçəkdən hörülmüş, lakin rəngini və formasını hələ də saxlaya bilmiş kiçik bir əklil də tapılmışdır. 1968- ci ildən Göyçiçək Estoniyanın milli çiçəyi hesab edilir. Bir sıra Avropa dövlətlərində bu çiçək xarakterinə görə “alman çiçəyi adlandırılır”. Əsasən də imperator I Vilhelm və onun anası kraliça Luizanın sevimli çiçəyi idi.
Böyük rus təmsilçisi İ.A.Krılov da Göyçiçəyi çox sevərmiş və vəsiyyət etmişdi ki, dəfn olunarkən onun qəbrinin üzərinə Göyçiçək qoysunlar.
Əfsanələrə görə, onun yer üzünə çovdarla birlikdə gəldiyini deyirlər. Harada çovdar varsa, orada göyçiçək var. Harada çovdarı tanımayıblarsa, orada Göyçiçəyi də tanımayıblar. Əfsanələrdən biri belə idi: bir vaxt taxılın himayədarı olan Sesera zəmiləri gəzərkən göyçiçəyin şikayətini eşidir: türkəçarəçilər bizi çovdardan ayırsalar, daha şöhrətli olarıq. Buna cavab olaraq Sesera bildirirdi ki, göyçiçəyə nahaqdan göy arıquşunun rəngi verilməyib. Biçinçilər ildə bir dəfə öz başlarını bəzəmək üçün sizi axtaracaqlar...

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından