Xoruz/Horoz; Kur/Kuritsa- Günəşin müjdəçisidir. Skandinav və Kelt mifologiyasından başqa bütün xalqlarda günəşin simvoludur,onlarda isə yeraltı dünya tanrılarının rəmzidir. Əksər günəş tanrılarının atributudur. Şumer tanrısı Nerqal bəzən xoruz başlı təsvir edilib. Xoruz simvol olaraq Apollon, Eskulap, Ares, Mitra, Priap, Afinaya həsr edilib. Bəzən Persefonaya- Bahara assosiasiya olunur. Attisin də rəmzidir. Bahar məhsuldarlığıdır. Xristianlıqda döyüşən xoruzların Xristə görə döyüşdüklərini deyirlər. Kilsənin zəng səsləri susduqdan sonra Xoruzların qaranlıqda zəngləri qoruduğuna inanılır. Eyni zamanda saleh ruhların, sabahın, sübhün açılmasının təcəssümü hesab edilir. Qədim Misirdə sayıqlıq və uzaq görənliyin rəmzidir. Xoruzun islam dinində də xüsusi yeri var. Peyğəmbər Meracda ağ xoruz görmüşdü: “Sonra, bir mələk gördüm. Xoruz surətində idi. Qayət böyük başı uca ərşlə bərabər olmuşdu. Ayaqları yeddi qat yerdən aşağı idi. İki qanadı vardı. Onları açdığı zaman məşriqlə məğribi doldururdu. O mələyin məqamı- sidrei müntəha olub, tafsili inşaallah orada gələcəkdir. O mələyin vücudu bəyaz incidən, ibikləri qızıl yaqutdan yaradılmışdı”. Peyğəmbərin dedikləri: “bəyaz xoruz mənim dürüst dostumdur. Cəbrailin də dostudur. Düşmanım şeytanın da düşmanıdır. Bəsləndiyi evin sahibini və çoluq - çocuğunu, ətrafında olan dokkuz evin hanə xalqını qorur”. Zərdüştün “Avesta”sında olan “Pəridar” adlı xoruz “Hörmüz” tərəfindən yaradılıb. Xoruz bir çox xalqlarda günəşlə, alovla, intibahla bağlıdır. Hər səhər öz oxuması ilə qara qüvvələri qovur. Yunan mifologiyasında Asklepiyanın rəmzidir. Həm həyatı həm ölümü ifadə edir. Məsələn, qırmızı xoruz günəşin, qara xoruz isə Aidin, yəni yeraltı dünyanın simvoludur. Eyni zamanda məhsuldarlığın, ehtirasın rəmzidir. Xoruz; Fransanın alleqorik adlarından və simvolarından biridir; “Gall/Qall” Xoruzları. Günəşin çıxmasını xəbər verən Xoruz/Horoz/Hur, Kurisa kimi eyni kökdən gələn adlar da günəş rəmzi mənasındadır. Qədim Slavyan d. xoruza;“Koraz” deyiblər ki, elə xoruz sözü ilə eyniləşir. Düşünə bilərik ki, bəs Xoruzların dişisi olan “Toyuq/Tavuk/Fərə” sözlərinin günəşlə əlaqəsi varmı. Maraqlıdır ki, Yerli Amerika qızıldərililərin Pano Tokan dilində günəş; “Fari və ya Varı”, Tuarek, Berber, Kabil dilində isə “Tafuk” adlanır.

F. Rüstəmova.” Hor sivilizasiyası və onun günümüzdə izləri” kitabından