Şumer və digər türk mənşəli xalqlarda YARADAN necə adlanıb?
“Dingir” Şumerlərdə tanrıya deyilib. Şumerlər türk, turandilli olublar. Dingir - tangrı - tengri... Bəlkə də Dan yeri, Dingir An... İşıqlanan Dan yeri ... Anunun, Gök Tanrısının yeri...yer/ger/jer/ir/er sözləri müxtəlif Türk xalqlarının dilində elə yer deməkdir... Karaçay Balkarlar sübh şəfəqinə, yəni günəş doğmadan əvvəl səmanın azacıq işıqlanmasına, zəif qızılı rəng almasına “tang” deyir. “Tang “sözü ilə “dan” sözü fonetik səslənməsinə və mənasına görə eynidir. Dingir-Tanrı, Dan yeri... Dingirmah – Ana Tanrıçanın tanımlanan adlarından biri...
Tanrı/Tenqri - Türkiyədə Tanrı, Kazaxlarda Tənir, Moğollarda Tenger, Çuvaşlarda Tura, Skandinavlarda Tor, Slavyanlarda tanrıça Tara,Keltlərdə Taranis, Xettlərdə Tarxu, Estonlarda Taara, Skiflərdə Tarqitay, Buddizmdə tanrıça Taraağ, yaşıl, qırmızı, sarı, mavi rənglərdə təsvir olunur. Finlərdə Toora, Şorslarda, Alanlarda Teqri, Kareliayada Tuuri, Evenki d. Tanqaraa,Yakutlarda Tanara, Özbəklərdə Tangrı, Qırğızlarda Tenir, Başqırd və Tatarlarda Tənre, Xunnlarda Tingli, KaraçayBalkarlarda Teyri, Macarlar Tengri, Türkmənlərdə Tanru, Azərbaycanda Tanrıdeyilir. Digər bir adı da Gök/Göy Tanrı, Bolqarlarda Tanqra adlanır. Oxin Tenqri Moğollarda; Okon tenqr; Buryatlarda, Uxin Xara tenqri; Kalmıklarda “göy/səma” tanrıçasıdır. Yapon mifologiyasında “Tenqu/Göy Tenqu”adlanan səmavi varlıqlar var ki, onları “səma, göy köpəkləri” də adlandırırlar. Göy Tenqu, yəni Yamabusi Tenqu; Yaponlarda ailə ocağını qoruyan, yaradıcı, qara çuxa kimi qəbul edilir. Karasu Tenqu isə qarğa sifətli, kiçik başlı, caynaqlı eybəcər məxluq kimi təsvir edilir və ziyankar qüvvə hesab edilir. ”Dingir, Tanrı sözlərinin də “GR/QR/XR/R/RA” ilə əlaqəli olduğu görünür. Bir də “Dolqor” Tibetlərdə Ağ Taraya verilən ad var ki, mənası “Ağ xilaskar Xatun/Xanım”deməkdir. Ağ Tara; Sitatara paklığın, uğurun simvoludur, əlində lotos çiçəyi olaraq təsvir edilir. Yeddi gözü olduğuna inanılan Sitatara; Tibet mətnlərində “Arzulara çatdıran çarx” kimi də təsvir edilir. Bizdə bu gün də xanımlara verilən Sitarə adı çox güman ki “Ağ Tara; Sitatara” ilə bağlıdır.

F. Rüstəmova.” Hor sivilizasiyası və onun günümüzdə izləri” kitabından