Qoşqar dağı müqəddəs dağ hesab edilir. Ağsaqqallar, ağbirçəklər həmişə bu dağa baxıb salavat çevirər, gəlinlər, qızlar üzü Qoşqara tərəf dayananda yaşmaqlanardılar. Bu, insanların şüurunda özünə yer eləmiş islamaqədərki dağ kultunun əlamətləri ilə bağlıdır. Əski türklərdə dağlar, Tanrının məkanı kimi qəbul edildiyindən həmişə müqəddəs yer hesab olunmuşdur. Eyni zamanda, dağ türklərdə həm də Vətən mənasında qəbul edilmişdir. Bütün bunlar “Kitabi Dədə Qorqud”da Qazılıq dağı ilə bağlı inancları xatırladır. İslamiyyətdən sonra da dağ kultu ilə bağlı inanclar insanların şüurundan, həyatından və məişətindən silinməmişdir. İslam şəriəti qaydalarına uyğun olaraq yalnız şəklini dəyişmişdir. Burada onu da qeyd etmək yerinə düşərdi ki, Göyçə mahalında yaşamış türklərin inanclarına islamın təsiri ilə transformasiya olunmuş alban-xristian, qıpçaq-xristian mədəniyyətinin izlərinə də rast gəlinir ki, bununla bağlı gələcəkdə geniş söhbət açılacaqdır. Göyçəlilər Qoşqar dağını müqəddəs hesab etdiklərindən, oradan götürülmüş xüsusi daşın sehrli gücünə inanırdılar. Sehrli daşı Qoşqardan gətirmək hər adama etibar edilmirdi, ən təmiz, dürüst və əməli-saleh insanı seçərdilər. Bu adam eyni zamanda ailədə ata-ananın ilki olmalıydı, qüvvətli bir nəfər də köməkçi (bəkçi) seçilərdi. Ən maraqlı məqamlardan biri də bundan ibarətdir ki, daşı götürmək üçün seçilmiş adam geri qayıdana qədər nə yeyib-içməli, nə də bir kəlmə də olsun danışmamalıdır. Bütün bunlar onun yanında göndərilmiş “bəkçi”yə aid deyildi və eyni zamanda, o daşa toxuna bilməzdi. Bununla bağlı Göyçədə yol gedən iki nəfərdən biri söhbət etməyəndə, o birisi “Qoşqara daş gətirməyə gedirik?”- ifadəsini işlədərdi.
Daş, Qoşqar dağının dəniz səviyyəsindən 3361 m. yüksəklikdə yerləşən zirvəsindən götürülürdü. Söylənilənlərə görə həmin daş dağın zirvəsindəki digər daşlardan görünüşcə fərqlənir. Daşın rəngi qara, forması isə girdə olur. Xüsusi dua oxuyub daşı götürdükdən sonra axşam gün batana qədər onu kəndə çatdırmaq tələb olunurdu. Qaydaya görə yağış daşını gətirməyə gedənlər bütün yolu piyada gedib-gəlməli olduqlarından, kənddən Qoşqara qədər olan məsafə nəzərə alınaraq yola çıxma vax-tı elə seçilərdi ki, göndərilən adamlar axşam dağa çatar, səhər tezdən gün çıxdıqdan sonra daşı götürür və günortaya yaxın kəndə çatardılar. Daşın gəlişi xüsusi mərasimlə bayram edilərdi. Kənd əhalisi qara zurnanın və nağaranın müşayiəti ilə gələnləri qarşılamağa çıxardı və bu münasibətlə mütləq qurban kəsilərdi. Bundan sonra daşı kəndin kənarındakı “Qarabulaq” adlanan bulağın başına gətirərdilər. Burada da xüsusi dualar oxunduqdan sonra daş bulağın gözündə basdırılardı. Bir də xatırladım ki, yağış daşına onu Qoşqardan götürmüş şəxsdən başqa kimsə əl vura bilməzdi. Ağsaqqalların söylədiyinə görə bundan sonra Qoşqar dağının zirvəsində əmələ gələn kiçik bulud topası getdikcə böyüyərək bütün Göyçə çuxurunun üzərini örtər və güclü yağış yağardı. Yağışı dayandırmaq üçün isə dua oxuyub bulağın gözündən daşı çıxarmaq kifayət edərmiş.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından