“Mineral sular/aquae minerales” termini XVI əsrdən suyun növünü təyin etmək məqsədilə işlədilməyə başlanmışdır. “Aqua” sözü iki “a” və “qua” yunan hərfinin birləşməsindən yaranmışdır, e.ə. 624-546-cı illərdə yaşamış yunan filosofu Fales Miletski ilə bağlıdır. Filosof dünyanın materiya əsasını axtararkən suyun birinci - ilk olmasını düşünərək “hər şey ondan başladı” mənasını ifadə edən “aqua” sözünü yaratdı. Min il əvvəl İslam dünyasının dahi alimi Əbu Əli İbn Sina (Avisenna; 980 – 1037) “Qanun ət-Tibb/Təbabət elminin qanunu” kitabını yazmışdır. Bu klassik əsərin böyük bir hissəsi su müalicəsinə həsr edilmişdi. Əsrlər keçdikcə bu müalicələri farmasevtik vasitələr əvəz etmiş və su müalicəsi, qanburaxma kimi qədim müalicələr zaman-zaman unudulmuşdur.
Amma bu gün də mineral sularla müalicə müalicəvi qidalanma ilə birlikdə mədə-bağırsaq və mübadilə pozuqluqların xəstəliklərinin müalicəsinin əsas üsulu kimi qalmaqdadır. Müalicəvi effektinə görə mineral sular hətta medikamentoz müalicəni belə qabaqlayır.
Mineral, termal sulardan biri də kükürdlü sulardır. Azərbaycanın bir çox regionlarında təbii kükürdlü sular çıxır ki, tarixən dəri və oynaq xəstəliklərinin müalicəsində (bu gün belə istifadə edilir) işlədilir.
Dəri qaşınmaları, artrozlar, daban çatları ilə yanaşı Azərbaycanda qoturluq xəstəliyinin müalicəsi zamanı kükürdlü sulardan istifadə edilmişdir və edilməkdədir.
Parazit tərəfindən törənən və keçici xəstəlik olan, dözülməz qaşınmalarla müşayiət olunan qoturluq xəstəliyi haqqında Aristotel araşdırmalar aparmış və bu xəstəliyi təsvir edərək Əhdi-ətiqdə də onun haqqında məlumat verilmişdir. Şərqdə bu xəstəlik 4000 ildir tanınır.

Qoturluq xəstəliyinin əsas əlamətinin qaşınmalar olma-sını bilən nənə-babalarımız bu xəstəliyə bayatı qoşmuşlar:
Qoturam,
Qoymur oturam,
Qaşıyıram qanım çıxır,
Qaşımıram canım çıxır.
Xoşagəlməyən birinə qoturluqla bağlı “Allah sənə qotur versin, dırnaq verməsin”deyərək qarğış belə verilir...


Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından