İsrail parlamenti (Knesset) terrorda təqsirləndirilən fələstinlilərə qarşı ölüm hökmünün tətbiqinə icazə verən qanunu qəbul edib. Qanuna əsasən, əgər terrorda ittiham olunan şəxs yəhudidirsə, bu qərar ona şamil edilməyəcək. Lakin fələstinlilər üçün apelyasiya hüququ nəzərdə tutulmur, məhkəmə qərarı 3 ay ərzində icra olunacaq.

Sözügedən qanun beynəlxalq siyasi arenada birmənalı qəbul edilməyib və narazılığa səbəb olub.

Globalinfo.az-a danışan Yaxın Şərq üzrə ekspert Vüqar Zifəroğlu deyib ki, İsrail parlamentinin terrorda təqsirləndirilən şəxslərə qarşı ölüm hökmünün tətbiqinə icazə verən qanunu qəbul etməsi beynəlxalq səviyyədə ciddi müzakirələrə səbəb olub:

“Bu məsələni sadə şəkildə “ölüm hökmünün bərpası” kimi təqdim etmək düzgün deyil. Əslində, burada daha mürəkkəb hüquqi və siyasi məqamlar mövcuddur.

Qanuna əsasən, terror aktı nəticəsində qəsdən adam öldürən şəxslərə ölüm cəzası tətbiq oluna bilər və bu hökm müəyyən hallarda məcburi xarakter daşıyır. Formal olaraq qanun etnik və ya dini fərq qoymur, yəni nəzəri baxımdan eyni cinayəti törədən yəhudi də bu cəzaya məruz qala bilər. Lakin praktiki tətbiq mexanizmi fərqli olduğuna görə qanun birmənalı qarşılanmır.

Əsas mübahisə ondan ibarətdir ki, fələstinlilər adətən hərbi məhkəmələrdə mühakimə olunur, israilli yəhudilər isə mülki məhkəmələrdə. Bu isə o deməkdir ki, ölüm hökmünün tətbiqi ehtimalı fələstinlilər üçün daha yüksəkdir. Məhz bu səbəbdən beynəlxalq hüquq müdafiəçiləri qanunu formal olaraq neytral, amma faktiki olaraq selektiv və diskriminativ hesab edirlər.

Digər tərəfdən, İsrail tarixən ölüm hökmünü tam ləğv etməmişdi, sadəcə çox nadir hallarda tətbiq edirdi. Yeni qanun isə bu cəzanı praktik və daha geniş istifadə olunan hüquqi alətə çevirir. Bu baxımdan, məsələ “bərpa”dan çox, ölüm hökmünün aktivləşdirilməsi və sistemləşdirilməsi kimi qiymətləndirilir.

Beynəlxalq reaksiyanın sərt olmasının əsas səbəblərindən biri də insan hüquqları ilə bağlı narahatlıqlardır. Xüsusilə işğal olunmuş ərazilərdə hərbi məhkəmələr vasitəsilə ölüm hökmünün tətbiqi “yaşamaq hüququnun pozulması” kimi qiymətləndirilir və bu addımın regionda gərginliyi daha da artıracağı düşünülür”.