Tanrıça Baba.
Nin”gir”su - Şumer şəhəri Laqaşın və bütün su kanallarının tanrısı idi. Ningirsu “Girsunun sahibi”, yəni Girsu şəhərinin sahibi deməkdir. Su kanallarının tanrısının adı “Gur su” ifadəsini xatırlatmırmı? Ningirsu; Dingir Mahla Enlilin oğludur. Şirbaşlı Anzud qartalı onun emblemidir. Xanımı isə tanrıça “Baba”dır. “Baba” Gök tanrı Anunun qızıdır. Çox qədim tarixi olan büstündə başında hökmdarlıq rəmzi olan tiara ilə təsvir edilib. Yaradıcı Ana tanrıça “Baba”, bərəkət, məhsuldarlıq, xəstələrə şəfa verən, anaların və doğumun himayədarıdır. Şumer Günəş tanrısı Utunun adlarından biri də Babbardır. Bu gün dilimizdə “Baba” ilə bağlı bir çox sözlər, ziyarətgahlar və toponimlər var. Salyan rayonu ərazisində Babazənən yüksəkliyi və Babazənən bulağı var. Yəni bizdə “baba” deyəndə kişi nəzərdə tutulsa da burada “Babazənən” yəni qadın cinsli “Babadan” söhbət getdiyi bilinir. Rus d. isə “baba”, “babuşka” sözü, “babulya”, “babye leto”, bizdə isə “bacı”, atanın bacısına “bibi” demək ifadəsi elə qadın cinsində işlədilir. “Baba” dağı həm də Quba və İsmayıllı rayonları ərazisində, Böyük Qafqaz dağının 3632 m. yüksəkliyi olan zirvələrindən biridir. Özbəkistanda Surxandarya vilayətində “Babataq”, Krımın Canköy rayonunda “Babatau”, Makedoniya, Yunanıstan, Əfqanıstan və Serbiyada “Baba” dağ oronimi var. Babakar; Boz-Abdal dağ silsiləsində bir dağın adıdır. Əsli –Babaqardır(Qazax rayonunda). Azərbaycan dilindəki baba (pir mənasında) və türk dillərindəki qar"alınmaz (sıldırım mənasında) qaya", ya da, bəlkə bəzilərində ərəbcə qar -"mağara" sözlərindən ibarətdir(B. Budaqov). Gorus rayonunda Bababulaq adlanan bulaq var idi. Bəlkə “Baba” nə vaxtsa kult olub? Bibliya sözü də bu məqamda düşündürücüdür. Eramızdan 4000 il əvvəl Baal məbədinin yerləşdiyi və İsidanın Osirisi qutunun içərisində tapdığı yer, yəni “Bibl – Biblos” şəhəri, Lerik rayonunda “Bobogil” ziyarəti, Maştağada “Ağal Bəbə” ziyarəti (indi onun “Ağa Əli Baba” kimi ola biləcəyini irəli sürürlər), “Baba” dağda Həzrət “Baba” ziyarəti, Laçın rayonunda “Ağ Baba” və ya “Ağa Baba”piri, “Bibiheybət” piri, Şəkidə “Babaratma” piri, Xarkovda “Baba” çayı, Egey dənizində “Baba” burnu, Sum vilayətində “Baba” kəndi, “Baba Bakal” Hindistanda kənd, İrəvanda Babacur, Babacan, Babacərcur, Babalı, Babalar, Bababelli kimi kəndlərimiz olub. Skif tanrısı “Babay”, “Baba” kultunun yadigarı ola bilər. Bəlkə “Baba” kult olduğuna görə müxtəlif coğrafiyalarda “Baba” ifadəsi bu qədər geniş yayılıb? Baba Yaqa isə yəqin ki, həmin kulta inamın azaldığı dövrün personajıdır? “Baba” Şumer və Karaçay dilində “əcdad” deməkdir. Babil qülləsi hansı Tanrının şərəfinə tilkilmişdi? Babil şəhəri həm də Şumer d. Kadingirra adlanırdı, yəni Tanrı/Tanrılar qapısı. Kadıngirra sözündə bir “qadın”- “kadın” və “girmək” feli də gizlənib. Çünki şəhərin şimal qərb küncündə “İştar/İnanna qapısı” var idi. “Tanrıça İştar/İnanna” şərəfinə belə adlandırılmışdı. Qapı isə qadın simvolu hesab edilir və bir aləmdən digər aləmə, yeni həyata keçmənin, Böyük, Yaradıcı Anaya sığınmanın və onun tərəfindən qorunmanın rəmzi hesab edilir. İştar/İnanna; Belet/Babili/Babilim epitetini daşıyırdı ki, Bel–Xanım Baş Tanrıça demək idi. Akkad d. Babili/Babilli elə “tanrılar qapısı” demək idi. Araşdırmaçı alimlər Babil/Babili ifadəsinin Semit d. deyil, Şumer d. olduğunu deyir.

F. Rüstəmova.” Hor sivilizasiyası və onun günümüzdə izləri” kitabından.