Suriya daxilində hərbi aktivlik yenidən pik həddə çatıb. Bildirilir ki, Suriya ordusu PKK-nın buradakı qolu YPG-SDQ (Suriya Demokrtatik Qüvvələri) strukturlarına verilmiş müddətin bitməsi ərəfəsində genişmiqyaslı əməliyyat üçün hazırlıqlarını tamamlayıb. SDQ-nin özünü ləğv edib Suriya ordusuna inteqrasiya olması üçün verilən müddət 15 günə bitir.

Fərqli ssenariyə qarşı Türkiyənin bu istiqamətə təxminən 7 diviziya və 80 min əsgər göndərməsi planlaşdırılır. Bunların fonunda terror qruplaşması da “400 minlik qoşunla” müharibəyə hazır olduqlarını bəyan edib.

Türkiyə yeni və dağıdıcı müharibəyə başlayır?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Anar İsayev deyib ki, mətbuatda yayılan bu məlumatlar Suriyada yeni, daha sərt mərhələyə keçidin anonsu kimi oxunmalıdır:

“Proses bir neçə paralel hədəfə hesablanıb və təkcə SDQ-yə qarşı lokal əməliyyat deyil, regional güc balansının yenidən tənzimlənməsi kontekstində qiymətləndirilməlidir.

Ankaranın istinad etdiyi 10 mart razılaşması mahiyyət etibarilə bu çərçivəyə dayanır:

1.SDQ-nin PKK ilə üzvü bağlarını kəsməsi;

2.Silahlı strukturların özünü ləğv etməsi;

3.Qanuni mexanizmlə Suriya Ərəb Ordusuna inteqrasiya;

4.Türkiyə sərhədləri boyunca terror təhlükəsinin aradan qaldırılması”.

Onun sözlərinə görə, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan “10 mart razılaşması mütləq tətbiq olunmalıdır” sözləri ilə açıq şəkildə “siyasi proses başa çatır, hərbi faza riski yüksəlir” mesajını verir:

“Bir müddət əvvəl Türkiyə qoşunlarının Suriyaya daxil olması görüntüləri yayınlandı. Rəsmi qurumlar bunun mövcud qoşunların yerdəyişməsi kimi təqdim etdilər.

Ancaq 7 diviziya, 80 min əsgər göndərilməsi adi təzyiq deyil. Yəni belə bir miqyasda ordu məhdud sərhəd əməliyyatı yox, uzunmüddətli nəzarət və ya böyük təmizləmə əməliyyatı ehtimalını gücləndirir.

Türkiyə “dövlətciyə" görə hücuma hazırlaşır – 400 minlik qoşunla yeni müharibə
Anar İsayev

Bu qüvvə ilə Türkiyə SDQ-nin komanda infrastrukturunu, neft yataqları və logistika xətlərini, ABŞ-la qurulmuş “faktiki muxtariyyət zonasını” tam dağıtmaq potensialına malikdir. Qeyd edim ki, Türkiyənin belə böyük miqyasda qoşun göndərməsində əsas hədəflər bunlar ola bilər:

a) PKK-nın Suriyadakı “dövlətcik” layihəsini bitirmək.

Ankara üçün SDQ etnik kürd qurumu deyil, PKK-nin Suriya qolu və dövlətə çevrilmə cəhdidir. Bu cəhd Türkiyənin cənub sərhədlərində “ikinci Qandil” deməkdir.

b) ABŞ-a mesaj

SDQ ABŞ tərəfindən dəstəklənir. Türkiyə faktiki olaraq demək istəyir ki, vaxt bitdi – ya siyasi həll, ya hərbi reallıq.

Bu, Vaşinqtonla münasibətlərdə ciddi sınaqdır.

c) Dəməşqə təzyiq

Suriyanın mərkəzi hökuməti ABŞ-la açıq toqquşmadan çəkindiyindən, hələ də SDQ-ni nəzarətə ala bilməyib. Ona görə də Türkiyə göstərmək istəyir ki, “əgər inteqrasiya olmazsa, məsələni biz həll edəcəyik”.

Ancaq hazırkı vəziyyətdə Ankara ilə Dəməşq arasında örtülü koordinasiyanın olması mümkündür. Görünən odur ki, ən azı birbaşa toqquşma istənilmir. Əgər Suriya ordusu əməliyyata neytral qalsa, Türkiyə irəliləyəcək, dolayı dəstək versə, SDQ tam sıxışdırılacaq.

Sözügedən münaqişə nəyə hesablanıb?

Burada 3 mümkün ssenari ola bilər:

1.Təslim və inteqrasiya (ən az itki ilə) prosesində SDQ özünü buraxır və yerli qüvvələr Suriya ordusuna daxil edilir, PKK kadrları çıxarılır. Bu, Türkiyə üçün ən arzuolunan ssenaridir.

2.ABŞ faktorunu nəzərə alaraq məhdud, amma sərt hərbi əməliyyat vasitəsilə kritik bölgələr vurulur, rəhbərlik sıradan çıxarılır, SDQ zəiflədilir, amma tam yox edilmir.

3.Genişmiqyaslı müharibə

Türkiyə–SDQ–ABŞ qarşıdurması və regionda yeni destabilizasiya yaranır, belə olduğu halda İran və Rusiya faktorları işə düşür. Bu ən riskli, amma müddətin bitməsi ilə əlaqədar ehtimalı artan ssenaridir.

Yekun olaraq qeyd edim ki, bu proses Suriyanın şimalında status-kvonun bitdiyini, SDQ-nin artıq “toxunulmaz” olmadığını və ən əsası Türkiyənin diplomatik səbrinin tükəndiyini göstərir. Əslində, Ankara “bu, son çağırışdır” mesajını verir”.