1990-cı illər Azərbaycanın siyasi və hərbi tarixində həm xaos, həm də sınaq dövrü kimi yadda qalıb. O dövrdə ölkə müstəqilliyini yenicə bərpa etmişdi, lakin daxili siyasi hərc-mərclik və parçalanmış idarəçilik sistemi dövlətin mövqeyini zəiflətdi. AXC–Müsavat cütlüyünün hakimiyyəti illərində qeyri-müəyyən siyasi qərarlar və idarəetmədəki kobud səhvlər nəticəsində hərbi məğlubiyyətlər qaçılmaz oldu. Siyasi sabitliyin olmaması isə ölkənin ərazi bütövlüyünü qorumaqda ciddi problemlər yaratdı.

44 günlük Vətən Müharibəsi və lokal xarakterli antiterror əməliyyatları ilə torpaqlarımız işğaldan tam azad edildi. Tarixi qələbənin 5-ci ili münasibətilə təşkil olunan hərbi paradda Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan ordusunun qəhrəmanlığını, xalqın birliyini və dövlətimizin ərazi bütövlüyündə oynadığı rolun vacibliyini bir daha vurğuladı.

Globalinfo.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva deyib ki, 1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan tarixində həm müstəqilliyin qazanıldığı, həm də ağır sınaqların yaşandığı dövr kimi yadda qalıb:

“Sovet İttifaqının dağılmasından sonra ölkə siyasi xaos, iqtisadi böhran və hərbi məğlubiyyətlərin girdabına düşmüşdü. Dövlət idarəçiliyi sistemi dağılmış, ordu nizamsız dəstələrə parçalanmış, cəmiyyətin bütün sahələrində anarxiya hökm sürürdü. Bu dövr, xüsusilə AXC–Müsavat cütlüyünün hakimiyyəti illəri, Azərbaycan tarixində dövlətçilik ənənələrinin ciddi zərbə aldığı mərhələ kimi qiymətləndirilir.

AXC–Müsavat iqtidarı hakimiyyətə xalqın azadlıq və müstəqillik arzularını istismar etməklə gəlsə də, idarəçilik təcrübəsinin və siyasi məsuliyyətin olmaması ölkəni faktiki olaraq nəzarətsiz qoydu. Dövlət strukturları arasında koordinasiya yox idi, orduda fərarilik və parçalanma halları geniş yayılmışdı. İqtisadiyyat çökmüş, inflyasiya və ərzaq qıtlığı insanları aclıq həddinə gətirmişdi. Xarici siyasətdə qeyri-müəyyən addımlar Azərbaycanın beynəlxalq imicinə ciddi zərbə vurmuşdu. Qarabağda hərbi məğlubiyyətlər ardıcıl xarakter almış, Laçın, Şuşa, Kəlbəcər, Ağdam, Füzuli və Cəbrayıl rayonları işğal edilmişdi”.

Ekspert deyib ki, AXC–Müsavat hakimiyyətinin ən böyük səhvlərindən biri ordu quruculuğunda siyasi təsir və şəxsi maraqlara üstünlük verməsi idi:

“Döyüş meydanında vahid komandanlığın olmaması, silahlı dəstələrin bir-biri ilə toqquşması və siyasi ambisiyalar torpaqların müdafiəsini mümkünsüz etmişdi.

Hazırkı dövrlə müqayisədə fərq açıqdır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında dövlət idarəçiliyi bərpa edildi, iqtisadiyyat sabitləşdirildi, ordu peşəkar səviyyəyə qaldırıldı. Güclü diplomatik xətt və strateji müttəfiqliklər sayəsində Azərbaycan regional liderə çevrildi. 44 günlük Vətən Müharibəsi bu dəyişimin nəticəsi olaraq, 1990-cı illərin məğlubiyyətlərindən fərqli olaraq, Azərbaycan təkcə döyüş meydanında deyil, diplomatik masada da qalib gəldi.

Bu gün keçirilən Zəfər paradı həmin tarixi dönüşün rəmzidir: dövlətin dağılmaq ərəfəsində olduğu 90-cı illərdən qalxaraq, regionda söz sahibi olan güclü və qalib Azərbaycan reallığına gəlinib. Tarixi müqayisə göstərir ki, dövlətin möhkəm təməlləri, siyasi sabitlik və milli həmrəylik olmadan heç bir qələbə mümkün deyil. Azərbaycanın son 30 ildə keçdiyi yol xaosdan Zəfərə aparan dövlətçilik modelinin parlaq nümunəsidir”.