Ermənsitanın separatçı qüvvələrin vasitəsi ilə Qarabağda törətdiyi təxribatlar demək olar ki, ordumuz tərəfindən uğurla bloklandı. Qarşı tərəf artıq bu istiqamətdə Azərbaycana hər hansı bir təxribat törədəcəyi təqdirdə qarşılaşacağı acınacaqlı vəziyyətdən xəbərdardır. Biz bunu istər Rusiya sülhməramlıların müvəqqəti nəzarət zonasındakı ərazilərdə ermənilərin həftələrlə qazsız qaldığı hadisələr fonunda, istərsə də son Fərrux hadisələri zamanı aydın gördük.

Bu təxribatlara görə Rusiya müdafiə nazirliyinin Azərbaycanı ittiham etməsi isə rəsmi Moskvanın vasitəçisi olduğu üçtərəfli bəyanatları və fevralın 22-də Azərbaycanla imzaladığı müttəfiqlik Bəyannaməsini kobud şəkildə pozmaqdan başqa bir şey deyildi. Bunun ardınca Rusiya Dumasının bəzi deputatları tərəfindən Bakının təhdid edəcək bəyanatların gəlməsi də bu ssenarinin davamı idi. Baxmayaraq ki, istər Rusiya Prezidentinin sözçüsü Peskov, istərsə də XİN-i sözügedən təhdid mesajlarını çox uğursuz adlandırdılar. Lakin Bakıda da, Ankarada da hər şey gün kimi aydın idi.

Elə bunun səbəbidir ki, Ərdoğan Qarabağda son hadisələrə görə Bakını ittiham edən Rusiyaya "Azərbaycan üçtərəfli bəyanatın müddəalarına tam əməl edir. Ona görə də Azərbaycan tərəfindən heç bir pozuntu yoxdur. Orada Azərbaycana qarşı hücum gerçəkləşib deyə müdafiə reaksiyası olub. Əsas odur ki, üçtərəfli bəyanatın müddəalarına uyğun olaraq erməni silahlı ünsürlərinin Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisindən tamamilə çıxarılması təmin edilsin" mesajı verərək Şuşa Bəyannaməsi ilə Azərbaycanın tamhüquqlu müdafiə müttəfiqi kimi cavab hüququndan istifadə edib.

Avropa İttifaqının rəhbəri Şarl Mişelin Ermənistan və Azərbaycan dövlət başçılarını aprelin 6-da Brüsseldə dəvət edərək sülh sazişinin imzalanması istiqamətində vacib addım atmaq üçün uyğun şərait yaratmaq istəyi o gün-bu gün Moskvanı rahat buraxmır kimi görünür. Görüşə sayılı günlər qalmış xəbərdən hali olan Kreml rəhbərinin Bakı və İrəvana telefon açması diqqətdən qaçmadı. İlk dəfə idi ki, Rusiya prezidenti bir gündə 3 dəfə Nikol Paşinyanla telefon əlaqəsi saxladı. Əslində Moskvanın İrəvandan istəyi bəlli idi: Rusiya sülh müqaviləsi üçün İrəvanı uyğun vaxt olmadığına inandırmaq istəyir, onu Bakı ilə danışıqlardan yayındırmaq məqsədilə son tapşırıqlarını verir. Bunun üçün isə görüş öncəsi təbii ki, sərhəddə vəziyyətin gərgin saxlanılması onlar nöqteyi nəzərdən çox önəmlidir.

Amma necə etmək olardı ki, İrəvan təxribat tapşırığının haradan gəldiyi ilə bağlı geridə iz buraxmasın? Fərrux hadisələrinin ardından qonşu Pirlər kəndində sülhməramlıların gözü qarşısında ermənilərə silah və hərbi geyimin paylanması ilə bağlı Azərbaycanın əlində olan faktlardan, üstəlik Xocalıdakı son gərginliklərin ardından Rusiya Bakını və Ankaranı üzərinə qaldırmaqla böyük səhv buraxacağını artıq ilk təcrübədən anladı. Bu səbəbdən Ermənistana izi itirmək üçün sərhəddə Brüssel görüşü öncəsi gərgin vəziyyət yaratmaq üçün ən "uyğun" seçimlərdən biri - sülhməramlıların olmadığı, gərginliyin son yaşandığı ərazidən xeyli uzağa, Tovuz istiqamətinə istiqamət almağı özləri üçün məqbul hesab etdilər. Bununla da həm Rusiyanı məsuliyyətdən xilas etmək, həm də təxribatlarla Azərbaycanı cavab tədbirləri görmək məcburiyyətində qoymaq istəyirlər ki, iki gün sonra Brüssel görüşündə Paşinyana "görün bizi kimlərlə sülhə sövq edirsiniz. Vəziyyət gərgindir, belə bir vəziyyətdə hansı sülhdən söhbət gedə bilər?" ifadələri ilə Bakını günahlandırmaq üçün zəmin yaratmaq imkanı əldə etsinlər.

Aprelin 3-ü saat 23:00-da Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri dövlət sərhədinin Tovuzqala rayonunun Müsürskənd yaşayış məntəqəsində yerləşən mövqelərindən Azərbaycan Ordusunun Tovuz rayonunun Ağdam yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqelərini atəşə tutmasının başqa adı yoxdur. Bu təxribatın Azərbaycanla sərhəddə törədildiyini və atəş nöqtələrinin Ermənistan Respublikasının ərazisindəki məntəqələrdə yerləşdiyi faktı deməyə əsas verir ki, İrəvan və onun havadarları Bakını güc tətbiq edərək həmin ərazilərə qoşun yeritmək məcburiyyətində qoyaraq, dünyaya Azərbaycanı işğalçı dövlət, sülhə təhdid kimi təqdim etməyə əsas yaratmağa çalışırlar.

Bir də bunun Prezident İlham Əliyevin ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrini qəbul edərkən dediyi "Münaqişə artıq həllini tapıb. Mümkün olduğu qədər qısa müddətdə sülh sazişini imzalamalıyıq" sözlərindən sonra yaşanması İrəvanın Bakını guya ikili oyun oynamaqda ittiham etmək, Azərbaycanı haqlıykən haqsız duruma düşürmək üçün hesablanmış təxribatının tərkib hissəsidir. Bu bəyanatın ardınca Ermənistan-Azərbaycan sərhəddində baş verəcək istənilən gərginlikdə məqsəd heç şübhəsiz ki, Qərbdə, bütün dünyada "Azərbaycanla sülh sazişi imzalamaq çox risklidir" təəssüratı yaratmaq məqsədi daşıyır. Bu isə yalnız heç şübhəsiz ki, uzun illər "Qarabağ kartından" öz mənfəətləri üçün istifadə edən qüvvələrin, dövlətlərin maraqlarına uyğundur. Birdən-birə bu rıçaqı itirmək isə həmin qüvvələrin Cənubi Qafqazdakı mövqeyini itirməsi deməkdir. Bunu gözə alan Rusiya da istənilən halda qısa bir zamanda Azərbaycanın Ermənistana təqdim etdiyi 5 maddəlik sülh paketini qəbul etməməsi üçün bu və ya digər şəkildə vəziyyətin gərgin qalmasında ən maraqlı tərəflərdən biridir.

Rəsmi Bakı yaxşı anlayır ki, nəticə əldə etmək üçün indiki halda Azərbaycan-Ermənistan danışıqlarını mümkün qədər Rusiyanın inhisarından uzaqlaşdırmaq lazımdır. Ukraynadakı müharibənin fonunda Rusiyaya qarşı sanksiyalar sərtləşdiyi bir vaxtda Avropanın Azərbaycan qazına ehtiyacı artması sözssüz ki, Bakını əlini daha gücləndirir, Qərbi onun mövqeyinə dəstək nümayiş etdirməsi imkanını artırır.

Lakin Rusiya Cənubi Qafqazın ətəyindən əl çəkənə də oxşamır. Kreml rəhbəri Ukraynaya qarşı apardığı müharibədən sonra "dost olmayan dövlətlər" adlandırdığı ABŞ və Avropanın Cənubi Qafqazda onu əvəzləməsinə mane olmaq üçün son rıçaqı olan "erməni amilini" əldən vermək niyytətində deyil. Buna görə də rəsmi Moskva ona qarşı cəbhə alan Brüsselin Cənubi Qafqazda sülh missiyasına mane olmaq məqsədilə Paşinyanı ciddi xəbərdar etdiyi ehtimalları yüksəkdir.