Bugün sizə Pallister-Halla bənzər sindrom (PHLS) ilə əlaqəli daha əvvəl klinik ədəbiyyata daxil olmamış yeni mutasiyadan söz açacağıq.

1-ci dərəcədən qohum evliliyi etmiş ailə (əmi qızı-əmi oğlu) hamiləliyin erkən həftələrində çoxsaylı inkişaf qüsuru ilə artıq bir körpəsini itirmişdi və bir sonraki hamiləliyin planlı bir şəkildə prenatal diaqnostika ilə həyata keçirdilməsini istəyirdi. Ailənin daha əvvəl itirdikləri körpəyə aid USM nəticəsi diqqətlə gözdən keçirdildi. 13-14-cü həftəlik hamiləliyə uyğun olan dölün çoxsaylı bətndaxili inkişaf qüsurları var idi. USM nəticəsinə görə dölün anatomiyası aşağıdakı kimidir:

- Başın forması anormal, ənsə nahiyəsində sümük defekti və meningoencefalosole (Ənsə-baş beyin yırtığı)

- Üz strukturları tam diferansiya olunmamış vəziyyətdə izlənib

- Ətraflar dispastik əllər və ayaqlar flexsor vəziyyətdə izlənib

- Böyrəklər böyük ölçüdə və polikistoz tipli dəyişilmiş olaraq izlənib

Dölün USM nəticəsinə görə Meckel-Gruber sindromunun ola bilmə ehtimalından şübhələnilmiş və hamiləlik ailənin istəyi ilə sonlandırılmış idi.

Differensial diaqnostikasını etmək çətin olduğu üçün dəqiq diaqnoz məqsədilə pasiyentə sadəcə Meckel-Gruber sindromu ilə əlaqəli genlərin yoxlanıldığı NGS panel analizi yerinə ata və ananın hər ikisinə WES (bütün ekzom sekanslama) analizinin edilməsi tövsiyə edildi.

Pasiyentlərin WES datası dəqiq bioinformatik analiz programları vasitəsi ilə incələndikdən sonra ata və ananın hər ikisində SMO genində aşkarlanan mutasiya dölün USM nəticəsində görülən klimik əlamətlər ilə uyğun olaraq Pallister-Halla bənzər sindrom ilə əlaqələndirildi.

Pallister-Halla bənzər sindroma (PHLS) 7-ci xromosomun q32.1 bölgəsində yerləşən SMO genindəki homoziqot və ya birləşik heteroziqot mutasiyalar səbəb olur.

Pallister-Halla bənzər sindrom (PHLS) fenotipik dəyişkənlik ilə xarakterizə olunan pleiotropik otozomal resessiv xəstəlikdir. Sindrom öldürücü xüsusiyyətə sahibdir. Pasiyentlər postaksial polidaktiliya ilə yanaşı, hipotalamik hamartoma, ürək, böyrək və skelet anomaliyaları və kraniofasial dismorfizmlər nümayiş etdirirlər. Sindromun prevalansı (yəni özünü büruzə vermə sıxlığı) tam dəqiq bilinməsə də, olduqca nadir sindrom olaraq klinik ədəbiyyatda öz əksini tapmışdır.

Bu sindrom ilk dəfə 1953-cü ildə bir ailədə ciddi inkişaf qüsurlarına sahib olan və 6 aylığında dünyasını dəyişən oğlan uşağında aşkarlanmışdır. Ümumiyyətlə, 1953-2020-ci ilə qədər fərqli ailələrdə bu sindroma sahib olan körpələrin bir qismində Meckel sindromuna aid malformasiyalar olduğu aşkar edilmişdir: ürək qüsuru, ağciyər hipoplaziyası, böyrək displazisi və posterior ensefalosel.

Bu çalışmanın tibb və elm aləmi üçün vacib olmasının səbəbi bu sindromun olduqca nadir bir sindrom olması və aşkarlanan variantın yeni (klinik ədəbiyyatda daha əvvəl heç bir pasiyentdə aşkar edilməmişdir) olmasıdır.

Müəllif: Afgen Genetik Diaqnoz Mərkəzinin Şöbə müdiri, İstanbul Universitetinin məzunu, genetik-mütəxəssis İlahə Musayeva