Orqanizmin tez qocalması nəzəriyyələrindən biri də 1934-cü ildə irəli sürülmüş olan hidrogen əvəzinə onun ağır izotopu olan deyteriumun olmasıdır. (Latın dilində deuterium, Yunan dilində δεύτερος “ikinci” sözü ağır hidrogen D və 2H kimi işarələnir və 1932-ci ildə kəşf edilmişdir).
Elmi nəzəriyyələrə görə yaş ötdükcə toxumalarda çox miqdar deyterium yığılır və orqanizmin bir sıra funksiyalarının pozulmasına səbəb olur. Ağır su təbii sularda da var amma çox az miqdardadır. Heyvan və bitkilər üzərində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, su çox miqdarda istifadə olunarsa deyteriumun həqiqətən də toksiki təsirini artıracaqdır.
Ağır su 101,42о qaynayır. Bəzi mütəxəssislər dünya okeanı ilə mqayisədə buludlarda daha az deyteriumun olmasını göstərmişlər. 1960—1965 illərdə uzunömürlülüyü araşdıran, Tomsk Tibb İnstitutunda çalışan həkim Q. Berdışev Yakutiya və Altayda insanların uzunömürlülüyünün səbəbini onların buzlaqların ərinmiş sularından istifadə etməsi ilə əlaqələndirir.
Yapon alimləri 1977-ci ildə Nepalda Himalay buzlaqlarını öyrənmək üçün ekpedisiyada olan zaman aşkarlamışlar ki, həqiqətən də buzlaqların tərkibində deyterium azdır, cəmi 16%-dır, amma Tibet əhalisinin sağlamlıq göstəricilərinin Çinə nisbətən daha yaxşı olması haqqında isə heç bir elmi əsas olmamışdır.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından