Adi damotu latın d. Leonurus cardiaca, Şirquyruğu və ya Dalama damotu cinsinə, dalamazkimilər fəsiləsinə aid çoxillik bitki növüdür.
Damotu bitkisinin acı dad verməsinə səbəb onun tərkibində leokardin və leosiberin kimi diterpen birləşmələrinin olmasıdır. Damotu tərkibinə 65%-ə qədər nikel, 50%-ə qədər isə xrom metalı yığa bilir. Ona görə də ekoloji cəhətdən qənaətbəxş olmayan yerlərdə bitən damotu bitkisinin tərkibində çox miqdar ağır metallar ola bilər.
Xalq təbabətində XV əsrdən istifadə edilən bitkinin əsasən Leonurus cardiaca və Leonurus quinquelobatus növləri daha çox işlədilir. Toksiki təsiri olmayan damotu preparatları mərkəzi sinir sisteminə sakitləşdirici təsir edir, sedativ xüsusiyyətə malikdir, ürək yığılmalarının ritmini azaldır, arterial hipertoniyanı normallaşdırır, ürək yığılmalarının gücünü artırır, cəngolma əleyhinə, ürəyin işemik xəstəliyi, miokardit, yuxusuzluq, vegetativ-damar distiniyası, nevrasteniya, psixosteniya və nevrozlarda müalicəvi təsirə malikdir. Piy və karbohidrat mübadiləsini nizamlayır, qlükozanın miqdarını, xolesterini, qanda ümumi lipidlərin miqdarını aşağı salır, zülal mübadiləsinin göstəricilərini nizamlayır.
Preklimakterik, klimakterik dövrlərdə, mərkəzi sinir sisteminin funksional pozulmalarında damotu ilə aparılan müalicələr müsbət nəticələr verir. Hipertireozda, mədə-bağırsaq traktının nevrozlarında, meteorizmdə, spastik xəstəliklərdə çox effektivdir.
Valeriana ilə birlikdə qəbulu isə daha müsbət nəticələr verir.
Damotu Rumıniyada yalnız ürək xəstəliklərində deyil, həm də Bazedov və epilepsiya xəstəliklərində də işlədilir.
İngiltərədə isteriya, nevralgiya, təngnəfəslikdə, Bolqarıs-tanda isə qankəsici (qanın laxtalanmasını artırır), vərəm zamanı ümummöhkəmləndirici, sidikqovucu, menstrual tsiklin nizamlanmasında müalicəvi vasitə kimi istifadə edilir.
Damotu Ukraynada bronxial astma zamanı öskürək əleyhinə, sistit zamanı, ödemlərdə, revmatizm, epilepsiya və mədə-bağırsaq kolikalarında təyin edilir.
Rusiyada xalq təbabətində-ürək döyüntülərin artmasında, həyəcanlanmalarda, sinir gərginliyi, isteriya, nevrasteniya, ürək-damar sistemi nevrozlarında, stenokardiyada, kardioskleroz, miokardiodistrofiya, hipertoniya və s. kimi xəstəliklərin müalicəsində geniş şəkildə istifadə edilir.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından