Eramızdan 3500 il əvvəl Lyu-Lyu adlı bir şəfaçı gil kitabədə dünyada ilk sayılan farmakopeya tərtib etmişdi. Bir çox terminlər, prosedurlar yazılmış olan bu unikal iş 1956-cı ildə mənaca aşkarlanmış, açıqlanmışdır.
Cəsarətlə demək olar ki, e.ə.IV minillikdə şumerlərə kimyəvi-texniki proseslər, xırdalama, həlletmə, qaynatma vasitəsilə ektraksiya etmək, filtrləmə, qurutma, buxarlama və digər farmasevtik (əczaçılıq) texnologiyalar, diuretiklər, ös-kürək əleyhinə vasitələr, immunmodulyatorlar, analgetiklər məlum idi.
Şumer həkimləri minlərlə bitkinin xüsusiyyətinə bələd olmuşlar (məs., xurma, armud, söyüd, zirə və s.) və onlardan düzgün istifadə etməyi bacarmışlar. Bitkilərdən alınmış inqridiyentləri maye şəklində, süd, sirkə, pivə, bal və piylərlə qarışdırılmış formada, imalə, şam, losyon şəklində istifadə etmişlər.
Spirt və narkotik tərkibli vasitələr cərrahi və psixiki xəstəliklərdə xüsusi təyinatla işlədilərdi. Reseptlər isə məbədlərdə kahinlər tərəfindən sirr kimi saxlanılardı.
Hazırda alimlər minlərlə gil kitabələrin sirrini açmaq məqsədilə tədqiqat və araşdırmalar aparmaqdadırlar.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından