Əksər hallarda məmurlar ölkədə kasıblığın olduğunu iddia edən müstəqil ekspertlərə qarşı əks-arqument kimi avtomobil və mənzil alışını, insanların əyləncəyə, xarici səfərlərə və geyimə artan dinamika ilə pul xərcləməsini göstərirlər. Bu isə ciddi müzakirələrə səbəb olur.

Bir ölkədə əhalinin sosial durumunun bu cür qiymətləndirilməsi nə dərəcədə obyektiv və peşəkardır?

Globalinfo.az-a danışan iqtisadçı Natiq Cəfərli deyib ki, bu yanaşma obyektiv deyil, həddindən artıq subyektivdir.

Onun sözlərinə görə, cəmiyyətdə ağ-qara mənzərə formalaşdırılır:

“Bəziləri həddindən artıq kasıblıq olduğunu deyirlər, iqtidar nümayəndələri isə əksinə, insanların yaxşı dolandığını göstərməyə çalışır. Halbuki sosial vəziyyət bu şəkildə ölçülmür. Bu, elmi əsaslandırılmış sorğular, iqtisadi və makroiqtisadi göstəricilər üzərindən qiymətləndirilməlidir. Azərbaycanda real gəlirlərin artım sürətinə baxmaq lazımdır. Bu göstərici son dövrlər ciddi şəkildə zəifləyib. İnsanların real gəlirləri ya artmır, ya da çox cüzi artır. İnflyasiya yüksəkdir, qiymətlərin artımı və prosesin tempi sürətlidir. Azərbaycanda median maaş təxminən 600 manat civarındadır. Burada söhbət orta aylıq əməkhaqqından deyil, median maaşdan gedir. Yəni əməkhaqqı ilə çalışanların yarısı 600 manata qədər maaş alır. Bu cür göstəricilər daha elmi və daha tutarlıdır”.

İqtisadçı bildirib ki, restoranları nəzərdən keçirməklə düzgün nəticə çıxarmaq mümkün deyil:

“Neçə restoran var, neçə masa var və həmin masalarda maksimum neçə nəfər əyləşə bilər? Bu, Bakı əhalisinin neçə faizini təşkil edir? Azərbaycanda 1000 nəfərə düşən avtomobil sayı Gürcüstan və Ermənistandan azdır. Vizual baxışda Bakıda avtomobillərin çoxluğu diqqət çəkir, amma beynəlxalq statistikada əsas meyar 1000 nəfərə düşən avtomobil sayıdır və bu göstərici üzrə Azərbaycan Gürcüstandan demək olar ki, iki dəfə geri qalır. Bütün bu parametrlər baxış bucağından asılıdır. İqtidar və müxalif yönümlü şəxslər fərqli istiqamətlərə diqqət edir. Halbuki ortaq məxrəcə gəlmək üçün müzakirə aparılmalıdır. Bu, təbliğat xarakterli deyil, elmi əsaslara söykənən mübahisəyə çevrilməli, insanların kasıblaşması ciddi şəkildə araşdırılmalıdır”.

N.Cəfərlinin fikrincə, kasıblığın ən vacib göstəricilərindən biri insanların ərzağa xərclədiyi vəsaitdir:

“Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycanda vətəndaş xərclədiyi hər 100 manatın 51 manatını ərzağa verir. Bu, dünya ortalamasından xeyli yüksəkdir. Dünya üzrə orta göstərici 20-25 faiz civarındadır, inkişaf etmiş ölkələrdə isə bu rəqəm 20 faizə qədərdir. Azərbaycanda isə 51 faizdir və bu, kasıblığın açıq göstəricisidir”.