ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkəsinin İrana yaxın ərazilərdə hərbi qüvvələr cəmləşdirdiyini bildirib və Tehranın dialoqa hazır olduğuna inandığını deyib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın İrana yaxın ərazilərdə yerləşdirdiyi qüvvələr Venesuela ətrafında olanlardan daha çoxdur.

Tramp qeyd edib ki, İran hakimiyyəti razılaşma əldə etmək istəyir, rəsmi şəxslər dəfələrlə Ağ Evlə əlaqə saxlayaraq danışmağa hazır olduqlarını söyləyiblər. Lakin o, konkret olaraq hansı razılaşmaların nəzərdə tutulduğunu açıqlamayıb.

ABŞ qüvvələri yaxın ərazilərə cəmləməklə Tehrana təzyiq göstərərək onu danışıqlar masasına gətirməyə çalışırlar? İran razılaşmasa, müharibə olacaq?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva deyib ki, ABŞ-ın İran ətrafında hərbi qüvvələri cəmləşdirməsi Vaşinqtonun dialoqdan imtina etməsi anlamına gəlmir, əksinə, bu, klassik “təzyiq–dialoq paralelliyi” modelidir:

“Trampın açıqlamalarında həm güc nümayişi, həm də danışıqlara açıq mesaj eyni anda verilir. Burada məqsəd Tehrana “vaxt sizin xeyrinizə işləmir” siqnalını ötürməkdir. Hərbi mövcudluq İran üçün real risk hissini artırır və bu risk fonunda danışıqlar masasına oturmaq daha rasional seçim kimi təqdim olunur. ABŞ bu yolla balans yaradır: bir tərəfdən açıq müharibə istəmədiyini bildirir, digər tərəfdən isə masaya oturulmasa, alternativlərin ağır olacağını xatırladır. Bu, psixoloji və siyasi təzyiq mexanizmidir, birbaşa hücum planından daha çox rıçaq rolunu oynayır.

Danışıqlar baş tutmasa, avtomatik olaraq müharibə olacaq demək də doğru olmaz. ABŞ üçün İranla genişmiqyaslı müharibə yüksək risklidir və regionu nəzarətsiz xaosa sürükləyə bilər. Bu səbəbdən Vaşinqton müharibəni son seçim kimi saxlayır, əsas hədəf isə Tehranı güzəştlərə məcbur etməkdir. İran tərəfi də açıq qarşıdurmanın ağır nəticələrini anlayır və buna görə dialoq mesajları verir. Yəni hazırkı mərhələdə biz müharibəyə bir addım qalmış vəziyyətdən daha çox, risklərin şüurlu şəkildə artırıldığı bir siyasi oyunun içindəyik. Bu oyunda əsas sual müharibənin olub-olmaması deyil, hansı şərtlərlə və kimlərin xeyrinə yeni razılaşmanın formalaşacağıdır”.