Çində korrupsiya ilə bağlı qəbul edilən məhkəmə qərarı dünyada səs-küyə səbəb olub. Belə ki, Haynan əyalətinin Xalq Məclisi Daimi Komitəsinin keçmiş sədr müavini Lyu Sintay əmlakı tam müsadirə olunmaqla ölüm cəzasına məhkum edilib. O, 316 milyon yuandan (təxminən 45 milyon dollar) çox rüşvət almaqda təqsirli bilinib. Quylin Şəhər Məhkəməsi Lyunu 2003-2024-cü illərdə Şandun və Haynan əyalətlərində yüksək vəzifələrdə çalışdığı müddətdə korrupsiyada ittiham edib. O, şirkətlərə və şəxslərə biznesdə köməklik göstərmək, müqavilələr əldə etmək və maliyyə vəsaitlərini bölüşdürmək üçün rüşvət alıb. Məhkəmənin qərarına əsasən, Lyunun edamı iki il müddətinə təxirə salınıb.

Azərbaycanda da vaxtaşırı məmurlar rüşvət və korrupsiya halları ilə bağlı məsuliyyətə cəlb olunur, vəzifədən azad edilir və həbs edilirlər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, korrupsiyaya qarşı mübarizədə ən təsirli vasitələrdən biri sərt cəzaların tətbiqi ilə yanaşı, şəffaflığın artırılmasıdır.

Ölkəmizdə məmurlar üçün ən sərt cəza hansıdır? Nə qədər məbləğdə rüşvət ağır cinayət sayılır?

Globalinfo.az-a danışan hüquqşünas Əkrəm Həsənov deyib ki, Azərbaycanda 23 mindən artıq məbləğdə alınan rüşvət ağır cinayət sayılır:

“Ölkəmizdə heç bir cinayət əməlinə, o cümlədən korrupsiyaya görə ölüm cəzası yoxdur. Belə hallarda maksimum cəza 15 ilə qədər azadlıqdan məhrumetmədir. Praktikada isə 10 ildən çox cəza alan məmurlar nadirdir və həbs olunanların çoxu müəyyən müddətdən sonra sərbəst buraxılırlar. Çində korrupsiyaya qarşı sistemli mübarizə aparılır, Azərbaycanda isə bu sahədə sistemli nəzarət yoxdur. Hazırda məmurlar nadir hallarda məsuliyyətə cəlb olunur və azadlığa buraxılmaları uzun bir dövrü əhatə etmir”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, sistemli mübarizə üçün bir neçə tədbir vacibdir:

“Əvvəla, vəzifəyə təyin olunan məmura yüksək maaş verilməli və bu, ictimaiyyətə açıqlanmalıdır. Bundan əlavə, məmurlar qanunla gəlir və xərclərini bəyan etməlidirlər. Bu, bütün sivil ölkələrdə belədir. Azərbaycanda isə belə bir qanunun 2005-ci ildə qəbul edilməsinə baxmayaraq, hələ də Nazirlər Kabineti bəyannamə formasını hazırlamayıb və təsdiq etməyib. Paralel olaraq, daşınmaz əmlakın dövlət reyestri açıq olmalı və vətəndaşlar bütün əmlak məlumatlarını görə bilməlidirlər. Kommersiya hüquqi şəxslərin reyestrinə də ictimai nəzarəti təmin etmək vacibdir. Bu halda məmurların, onların ailə üzvlərinin və əməkdaşlarının əmlakı görünəcək və korrupsiya halları üzə çıxarılacaq. Belə şəraitdə korrupsiyaya qarşı mübarizə daha effektiv olacaq və məsul şəxslər ağır cəzaya məhkum ediləcək. Ölkəmizdə hər hansı məmur pozuntu etdikdə, onu həbs etmək mümkün olsa da, əksər hallarda sanksiyalar ciddi olmur. Ümumiyyətlə, əlində geniş səlahiyyəti olan məmurların 99 faizi korrupsionerdir”.

Qeyd edək ki, Çin də daxil olmaqla, Vyetnam, Tayland və İranda korrupsiya cinayətləri ölüm hökmü ilə cəzalandırılır.