Rusiyanın Ukrayna ilə sərhədə sürətlə hərbi qüvvələr cəmləşdirməsi bir sıra xarici ölkələrin öz vətəndaşlarını Ukraynanı tərk etməyə çağırması ilə nəticələnib. İki gün əvvəl isə Hollandiya hava yolları şirkəti KLM və Almaniyanın “Lufthansa” şirkəti Ukraynaya uçuşları dayandırıb. Hər iki şirkət Ukrayna səmasından uçmamağı Rusiya amili ilə əlaqələndirib. Rusiya isə bu addımı özünə qarşı şantaj hesab edir.

Xatırladaq ki, 2014-ün yayında Hollandiyanın paytaxtı Amsterdamdan qalxan və Malayziyanın Kuala Lumpur şəhərinə uçan sərnişin təyyarəsi Ukraynanın Donetsk şəhəri yaxınlığında separatçılar tərəfindən vurulmuşdu. Nəticədə təyyarədə olan heyət və sərnişinlərin hamısı – 298 insan həyatını itirmişdi. Sərnişinlərin böyük əksəri Hollandiya vətəndaşları idi. Bu baxımdan, aviaşirkətlərin Ukrayna üzərindən uçuşları dayandırması təbii görünür.

Rusiyanın hərbi qüvvələrinin Şərqə – Ukraynaya doğru hərəkətinin intensivləşməsi Qərbdən bu ölkəyə qarşı sərt sanksiya xəbərdarlıqlarını da gücləndirib. Son vaxtlara qədər sanksiyalardan kənarda qalacaq bəzi obyektlər və əlaqələr də artıq sanksiya siyahısına əlavə olunmaqdadır. Belə ki, Avstriyanın iqtisadiyyat naziri Marqaret Şrambek bəyan edib ki, Avropa İttifaqının Rusiyaya qarşı kəskin sanksiyaları hazırlanır və bura “Şimal Axını-2″ qaz kəməri də daxil edilə bilər: ”Biz ümid edirik ki, müdaxilə olmayacaq. Olarsa, mövcud qaz nəqli həcmlərinə sanksiya tətbiq olunmayacaq. Lakin Almaniya kəmərin istismarına icazə verməyəcək”.

“Reuters”in şənbə günü Fransa prezidenti Emmanuel Makronun administrasiyasındakı mötəbər mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, artıq Ukraynaya hərbi müdaxilə halında Rusiyanın banklararası SWIFT sisteminə çıxışının məhdudlaşdırılması məsələsi də müzakirə olunur.

ABŞ, Böyük Britaniya, Almaniya, Fransa, İtaliya, Kanada və Yaponiyadan ibarət G7 ölkələrinin maliyyə nazirlərinin dünənki açıqlamasında isə Ukraynaya hərbi müdaxilə edərsə, Rusiyaya qarşı ən kəskin sankiyaların tətbiq olunacağı qeyd edilir. Böyük Britaniya hökumətinin internet saytında yerləşdirilən bəyanatda bildirilir ki, bu sanksiyalar Rusiya iqtisadiyyatı üçün “çox sürətli və geniş miqyaslı nəticələrə” səbəb olacaq: “Biz kollektiv şəkildə Rusiya iqtisadiyyatı üçün genişmiqyaslı və sürətli nəticələri olacaq iqtisadi və maliyyə sanksiyalarını tətbiq etməyə hazırıq. Rusiyanın Ukraynaya qarşı hər hansı hərbi aqressiyasına sürətli və koordinasiya olunmuş cavab tədbirləri ilə qarşılıq veriləcək”.

Nazirlər onu da bəyan ediblər ki, G7 Ukrayna iqtisadiyyatını dəstəkləmək üçün “təcili və qətiyyətli hərəkət edəcək”, eyni zamanda deslakasiyaya nail olmağın diplomatik yollarının tapılması cəhdlərini dəstəkləyəcək.

ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə köməkçisi Ceyk Sallivan bəyan edib ki, sanksiyaların Rusiyaya vuracağı zərəri Çin heç bir halda qarşılamaq, yaxud əvəzləmək gücündə deyil. Onun sözlərinə görə, Çinlə Rusiya dünya iqtisadiyyatında 20 faiz, sanksiya tətbiq edəcək dövlətlər isə 50 faiz paya malikdirlər: “Çin ABŞ və onun müttəfiqlərinin sanksiyalarından Rusiyanın itirəcəklərini kompensasiya etmək gücündə deyil”.

Sallivan vurğulayıb ki, ABŞ və müttəfiqləri Ukraynaya hərbi müdaxilə edəcəyi təqdirdə Rusiyaya çox qısa zaman ərzində böyük zərər vuracaq sanksiyalar üzərində işləyirlər.

Rusiyaya qarşı sanksiyaların tətbiqi nə qədər realdır? Rusiya bu sanksiyaları gözardı edib Ukraynaya müdaxiləni reallaşdırarsa, hansı problemlərlə üzləşə bilər?

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərlinin fikrincə, Rusiya Ukraynaya birbaşa hərbi müdaxilə etməkdən çəkinəcək: “Bunu dolayı yollarla edəcək. Onsuz da Rusiya Krımı ilhaq edərək, qondarma qurumları dəstəkləməklə Ukraynaya artıq müdaxilə edib. Bu baxımdan, bəzən Qərb dairələrinin açıqlamalarını anlamaq çətindir. Düşünürəm ki, indi Rusiya başqa cür davranacaq: ilk mərhələdə qondarma qurumları müstəqil dövlət kimi tanıyıb, sonra Ukrayna və Qərbin atacağı addımları gözləyəcək. Həmin bölgələrdə Rusiya artıq referendumlar keçirib, altyapı hazırlayıb. Rəsmi tanınmadan sonra sanksiyalar, əlbəttə, olacaq. Lakin bu sanksiyaların da ikili təsiri olacaq. Məsələn, Avropanın illik 510 milyrd kubmetr təşkil edən qaz təminatının 178 milyard kubmetrini Rusiyadan alır. Avropa qısa müddətdə bu həcmləri digər mənbələrdən təmin etmək imkanları yoxdur. Bəlkə yaxın 2-3 ildə mümkün olar, amma indi real deyil. Buna görə də düşünürəm ki, sanksiyalarda da müəyyən dəngələr gözlənəcək”.

Ekspert əmindir ki, sanksiyalar mütləq olacaq. Lakin onların Rusiyanı tam çökdürəcək gücdə olması gözlənilən deyil: “Ən azından Avropanın iki böyük dövləti – Fransa və Almaniya Rusiyaya qarşı, məsələn, energetika sektorunu əhatə edəcək sanksiyaların tərəfdarı deyillər. Buna görə də sanksiyaların bank sistemini, qiymətli kağızlar sahələrini əhatə edəcəyi daha realdır”.

Artıq “Vahid elektron lövhə” tətbiqi bu problemi həll edəcək” – Vüqar Bayramov » Sfera.az Azərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı

Millət vəkili Vüqar Bayramov qeyd edir ki, bir sıra aparıcı Qərb ölkələri Kiyevdəki yerli diplomatik fəaliyyətlərini məhdudlaşdırırlar: “ABŞ prezidenti öz ölkəsinin vətəndaşlarını qısa zamanda Ukraynanı tərk etməyə səsləyib. Rusiya ilə Ukrayna arasındakı gərginlik daha da dərinləşməkdədir. İki MDB üzvü arasındakı gərginlik bu dövlətlərin iqtisadi əlaqələrindən də yan keçməyib. Belə ki, uzun müddət regionda aparıcı ticarət tərəfdaşları olan Şimal qonşumuzla Ukrayna Rusiyanın Krımı özünə birləşdirməsindən sonra iqtisadi sahədə əməkdaşlığı kəskin azaldıblar. 2011-ci ildə Ukraynanın Rusiyaya illik ixracatı 19 milyard dollara çatmışdı. Bu göstərici 2021-ci ildə 5 milyard dollaradək azalıb. Eyni zamanda 2011-ci ildə Ukraynaya 18 milyard dollardan artıq ixrac edən Rusiya ötən il öz qonşusuna 6 milyard dollarlıq mal və xidmət göndərə bilib. 2013-cü ildə Rusiya Ukrayna ixracatının 25.7 faizini formalaşdırırdısa, ötən il bu pay 7.7 faizədək azalıb”.

Millət vəkilinin fikrincə, mövcud gərginlikdən sonra iqtisadi əlaqələrin daha da zəifləyəcəyi gözlənilir: “Müharibə və siyasi gərginlik ölkələrin ticari əlaqələrinə hələ uzun müddət təsirsiz ötüşməyəcək”. //musavat.com