Bir neçə min il əvvələ kimi (insanlıq tarixi üçün bu hardasa dünən yox srağagündür) insanlar elə düşünürdülər ki, insanın ana bətnində meydana gəlməsində kişi xeylağının heç bir rolu yoxdur. Ana bətnindəki uşaq ya menstruasiya qanından, ya göydən düşən yağışdan,doludan, ya şüadan (İsa kimi), ya “pay verən” dərvişin verdiyi almadan, ya da məhşur “Göy muncuq” nağılında bakirə qızın udduğu göy muncuq kimi, hansısa udulmuş bir şeydən yaranır.
Maraqlıdır ki, təbiətdə bir sıra canlı növləri var, həqiqətən də erkək olmadan doğub törəyə bilirlər. Məsələn, bəzi quyruqlu kərtənkələlərin əsla erkəyi yoxdur, hamısı dişilərdir. Erkəksiz doğub törəyirlər. Elmdə buna partenogenez deyilir.
Mənim üçün partenogenez nümunələri arasında ən maraqlı, düşündürücü və bir az da gülməli olanı bal arıları arasındakı münasibətlərdir.
Bilindiyi kimi, arı cəmiyyəti tamamilə amazon bir cəmiyyətdir, yəni “iki cüt bir tək” damazlıq erkək arını çıxmaq şərtilə, bir arı pətəyi bütünlüklə “qadınlardan” ibarətdir. Həmin “qadınlar”ın çiçək nektarı ilə böyüdülənləri – qısır işçi arı, arı südü ilə böyüdülənləri isə ana arı olur.
Pətəyin kraliçası – ana arı cəmi bircə dəfə mayalanır və bu zaman toxum kisəsini doldurur. Hər dəfə yumurtlayanda həmin kisədən istifadə edib yumurtalarını dölləyir. Təxminən beş il sonra kisə boşalır. Ana arı yumurtlamaqda davam edir, ancaq mayalanmamış yumurtalardan ancaq erkək arılar çıxır. Başqa cür desək, ana arının dünyaya dişi arı gətirməsi üçün erkək arı toxumuna ehtiyacı var. Yoxsa təkbaşına dünyaya gətirdiklərinin hamısı ancaq erkək olacaq. Elə ki, ana arı mayalanmamış yumurtalar qoymağa başlayır və ordan da ancaq erkək arılar çıxır, işçi arılar bunu bilib dəhşət qəzəblənirlər! Onlar “tənbəl”, “ver yeyim, ört yatım, gözlə canım çıxmasın” tipindəki erkək arıları elə bala ikən öldürür və “qız doğmaq” qabiliyyətini itirmiş ana arını pətəkdən qovmaqla cəzalandırırlar.