***
Həkim qeydiyyata gələn hamilədən soruşur:
-Neçə yaşında ərə getmisiniz?
-19
-Ərinizlə qohumsunuzmu?
-Bəli
-Uzaq, yoxsa yaxın qohumdur qızım?
-Yaxın qohumdur, əmim oğludur.
-Qohum olduğunuza görə bir-birinizi yaxşı tanıyırsınız. Nəsildə hər hansı genetik xəstəlik, şəkərli diabet və ya hər hansı qan xəstəliyi varmı?
-Var. Əmim özü şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkir, yoldaşım isə həm şəkərli diabet xəstəsidir, həm də gözləri demək olar ki, görmür, yadımdadır uşaqlıqdan elədir. Məncə anadangəlmədir...baldızım da həm yerimir, həm də şüuru çatmır...
- Həkim: lazım olan analizləri, testləri mütləq yoxlayaq, uyğun vaxtda USM, genetik həkimlərin konsultasiyası olunsun. Hər halda doğulacaq uşaqda bir risk ola bilər, mümkün qədər ən az ehtimalı nəzərə almaq lazımdır...
-Hamilə analizləri vermək üçün otağı tərk etdikdə həkim onun anasından soruşdu: bağışlayın onsuz da qaynınız ilə qohumsunuz, yəqin gənclər özləri qərar verdi evlənməyə, ona görə ikinci dəfə bir də qohum oldunuz? Qüsura görə deyirəm...
-Hamilənin anası: yox qız özü və ya qaynım oğlu sevmədi ki, yoldaşım verdi qızı. Mən də dedim vermə... biz tərəf, yoldaşım tərəf sağlamdı. Xəstəlik əsas qaynımın yoldaşı gil tərəfdədi...onların uşaqlarının əksəriyyəti xəstədir...Atası, yəni yoldaşım dedi ki, mən qız verməsəm onlarla heç kim qohum olan deyil...qardaşım yazıqdır...kəndin içində pərt olmasın... Yoxsa mən öz qardaşımın oğluna vermək istəyirdim qızı, hələ buna görə evdə söz-söhbət də düşdü...
***
20 ilə yaxındır tanıdığım bir pasiyent gəldi.
Çox zəhmətkeş, qabiliyyətli, ev işlərini, kulinariya işlərini lazımnca bacaran əsil ev xanımı idi. Şikayətlərini öyrəndim, müayinələr olundu ciddi bir orqanik dəyişiklik yox idi. Məlum oldu ki, pataloji formada, erkən klimaks keçirir.
Anamnezində də ən yaxın və birinci qol qohumlarda belə erkən və ağır klimakterik sindrom olmamışdı. Pasiyentin həyat yoldaşının həm bibisi oğlu, həm də usta olmasını bilirdim. Çünki hər iki hamiləliyində və digər qadın problemlərində dəfələrlə müayinə və müalicələri olmuşdu. Ona görə də ailəyə yaxından bələd idim.
-Sual: Stress yaşamamısınız son illərdə?
-Stressim olubdu və davam edir. Bütün qayğı öz üzərimə düşüb doktor.
Dediyinə görə yoldaşı hər zamankı kimi ev təmir etmək üçün hansısa bir ünvana işə gedir, bu dəfə təmir qurtarmaq bilmirdi. Aylar keçdi, ildə gəldi, ama təmir bitmədi, çox zaman gecələr də evə gəlmirdi ki, istiyirəm iş tez bitsin, bəs ev çox böyükdür. Elə oldu ki, fəsillər dəyişdikcə paltarlarını da daşıdı, apardı. Amma bir dili deyirdi ki, ev yiyəsi qadının əri onun qədrini bilməyib boşayıb. Yazıq çox yaxşı xanımdır, amma bəxti gətirməyib.
Sonra elə oldu ki, daha evə gəlmədi, heç telefonlarıma da cavab vermədi. Sonradan aydın oldu ki, həmin qadınla vətəndaş nigahı ilə evlidir artıq...
Uşaqlarım böyüyüb onların da üzünə baxa bilmirəm. Çox stress, həyəcan yaşadım. Amma inanmazdım ki, iki övladımın atası, doğmaca bibim oğlu mənə belə zərbə vura bilər. Bibim bizə elçi gələndə evdə də deyirdilər ki, tanımadığımız birinə səni vermərik, elə bibin oğluna verəcəyik, yad adamlar sənin qədrini bilməz, yarı yolda buraxallar...Mən də bir az pasiyentimə mənəvi dayaq olmağa çalışdım və ona dedim: Darıxmayın sizə klimaks əleyhinə bitki tərkibli vasitə təyin edəcəm, keçirdiyiniz hallar yüngülləşəcək, ola bilsin ki, hər bir şikayətiniz keçəcək.
Gülümsəyərək ondan soruşdum: əgər yoldaşınız qayıtsa qəbul edərsinizmi?
-Əlbəttə doktor. Ev onundur. Nə vaxt istəsə öz evinə dönə bilər, qapım açıqdır... Həm də doğmaca bibim oğludur axı...
***
Sosial araşdırmalar göstərir ki, “Yaxın qohum evliliyi; həyat, yaşam keyfiyyətini aşağı salır, qan qohumu evliliyi olan ailələr arasında genetik xəstəliklər daha çox yayılmışdır, cütlüklərin həyat bilgiləri daha aşağı səviyyədədir... belə ailələrdə sağlıqlı nəsillərin yetişməsi üçün uyğun potensial yoxdur.
Eyni zamanda “qan qohumu ilə və ya digər evliliklərdə xoşbəxtlik və məmnunluq, qarşılıqlı münasibət nöqteyi nəzərincə heç bir fərq görülmədi”.


Ardı var...