Bədənimizdəki müəyyən toxumalar haqqında, yəni onun kəmiyyət və keyfiyyət tərkibi barədə məlumat ala bilməyimiz hər zaman mümkün deyil. Məsələn, biz heç bir müayinə üsulu ilə neçə sümük hüceyrəmizin yaxud sinir hüceyrəmizin olduğuni bilə bilmərik. Qan ilə isə bu mümkündür. Qan da toxumadır və onun da hüceyrələri var, digər toxumalardan fərqi hüceyrələrin maye mühitdə üzməsindədir. Qan ümumi analizi ilə biz bu hüceyrələrin sayı, vəziyyəti barədə məlumat alırıq. Qan ümumi analizi ilə qaraciyər, böyrək, şəkər və s. bağlı heç nə bilmərik. Bəzən infeksiyalar, qurdlar barədə də nəsə bilmək istəyirlər ümumi qan analizi ilə. Amma bu mümkün deyil. Qan ümumi analizində gördüyümüz bəzi parametrləri açıqlayaq. Bunlar əsasən üç qrupdur.

1. Qırmızı qan hüceyrələri – eritrositlər. Onların sayı – RBC kimi göstərilir (red blood cell). Sayda azlıq varsa xroniki ya kəskin qanitirməyə bağlı ya qan xəstəliyinə olur. Say artıqsa hematoloqa müraciət etmək gərək. Qırmızı qan ilə bağlı HGB-hemaqlobin, HCT -hematokrit, MCV -bir eritrositin orta həcmi, MCH- bir hüceyrədə orta hemoqlobin miqdarı, MCHC -bir hüceyrədə orta hemoqlobin ağırlığını göstərən göstəricilər də görünür. Məsələn, hemoqlobin azdırsa, bu qanazlığıdır, bunu əksəriyyət bilir. Eyni zamanda MCV çox az olması talassemiya, B1, B6 azlığında, xroniki qanitirmədə, sideroblastik anemiyada görülür. Əlbəttə ki, daha dəqiq məlumat üçün hemoqlobin elektroforezi, dəmirin, ferritin səviyyəsi, dəmir birləşdirmə qabiliyyəti yoxlanılır. MCV aşağı olduğunda

-nəfəs darlığı

-cilddə solğun rəng

-yuxu problemi

-diqqət toplamaqda çətinlik

-sürətli ürəkdöyünmə

-başgicəlllənmə

-yorğunluq

-dırnaqların qırılması olur.

Bütün bunlar ona görə olur ki, eritrositlərin ölçüsü kiçikdir və onlar yetərincə oksigen daşıya bilmir.

WBC ise ağ qan hüceyrələridir. Yəni leykositlərdir. Onlar da az ya çox ola bilir. Çox olması hansıa mikrobun bədəndə inkişaf etməsindən xəbər verir. Az olması daha çox virus infeksiyalarında olur. Limfositlər də qeyri mikrob mənşəli infeksiyalarda artır. Neytrofillər isə bakteriyalarla əlaqəli infeksiyalarda artır. Lifositlər isə azalır.
PLT trombositlər. Qanın laxtalanması üçün cavabdeh olan hüceyrələr. Azca yuxarı olması problem deyil. İltihabi xəstəliklərdə ola bilir. Az olması təhlükəlidir. Daha yüksək olduğunda da hematoloqa müraciət etmək lazımdır./Dr. Aytən İsmayılzadə/