Revmatik polimialgiya xəstəliyi (qısaldılmış RPM, geniş yayılmış ağrılı əzələ revmatizmi) yaşlılarda tez-tez rast gəlinən və geniş yayılmış ağrı və hərəkət məhdudluğuna səbəb olan iltihablı revmatik xəstəlikdir. Adətən 50 yaşından sonra baş verdiyi üçün bunun yalnız yaşlı insanların xəstəliyi olduğunu demək doğru olardı.Tipik əlamətlərə boyun, çiyin ,qollar və bud nahiyəsində, xüsusən də səhər saatlarında ağrı və hərəkətdə məhdudluğun olması daxildir.

Xəstələr zəiflikdən deyil, ağrıdan şikayət edirlər. Bəzən ağrı əl və bilək oynaqlarında da baş verə bilər. Ağrının ən şiddətli vaxtı,səhər saatlarında olmasıdır;gün ərzində hərəkətlə azala bilər, lakin hərəkətsizliklə gün boyu davam edir. Xəstələr tez-tez gecələr ağrıdan oyanmaqdan, səhərlər geyinərkən, qollarını hərəkət etdirərkən, ombalarını hərəkət etdirərkən ağrıdan, halsızlıqdan, yorğunluqdan, halsızlıqdan şikayət edirlər.

Revmatik Polimialgiyanın səbəbi nədir?
Bu xəstəliyin səbəbi məlum deyil. Çiyin və qalça oynaqları ətrafında yerləşən bursa adlı kisələrin (oynaq yastıqlarında)iltihabın əlamətlərinin olması aşkar edilmişdir.Mialgiya -əzələ ağrısı deməkdir.Lakin dihər xəstəliklərdən fərqli olaraq,qan təhlillərində əzələ fermentləri və əzələ biopsiyasında dəyişikliklər olmur.

RPM çox vaxt 50 yaşdan yuxarı insanlarda başlayır və 70-80 yaşlarında olanlarda daha çox rast gəlinir. Qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox rast gəlinir. Digər irqlərə nisbətən qafqazlılarda daha çox rast gəlinir. Lakin bütün irqlərdə müşahidə edilir.

Revmatik Polimialgiyaya necə diaqnoz qoyulur?
RPM diaqnozu üçün xüsusi bir test yoxdur. İkitərəfli çiyin ağrısı, Ən azı 45 dəqiqə davam edən səhər buxovlanmasının olması.
Qan testlərində EÇS (eritrositlərin çökmə sürəti),50 və ya daha yüksək olması,
Yeni əmələ gələn çanaq qurşağında ağrının olması bizə bu xəstəlikdən xəbər verir.

Şişkinlik olmadan əllərin və ayaqların kiçik oynaqlarında ağrı və revmatoid artritdə aşkar edilmiş mənfi anti-CCP antikoru RPM-ni göstərir. Boyun, çiyin və bud nahiyəsində geniş yayılmış ağrılar keçirən və zaman keçdikcə pisləşən 50 yaşdan yuxarı insanlara tez-tez səhv diaqnozlar qoyulur və yüksək eritrositlərin çökmə sürəti (EÇR) və yüngül və orta yüksəklikdə C-reaktiv zülal (CRP) artması səbəbindən tez-tez səhv müalicə olunurlar.

Qeyri-steroid iltihab əlehinə dərmanların həddindən artıq istifadəsi səbəbindən bu dərmanların yan təsirləri (mədə xorası, qanaxma, yüksək qan təzyiqi ) xəstəliklə birlikdəlik göstərir.Anemiya, yüngül qızdırma və xroniki xəstəliyin anemiyasına uyğun çəki itkisi baş verə bilər. Lakin bütün bunlar infeksiya, xərçəng, revmatoid artrit, hipotiroidizm, adrenal çatışmazlıq kimi bir çox xəstəliyin gedişində də baş verə bilər. Buna görə də, RPM diaqnozu üçün bu cür qarışıqlıq şərtlərini istisna etmək vacibdir.

Revmatik polimialgiya xəstəliyi necə müalicə olunur?

PMR şübhəsi olduqda, steroid tərkibli dərman preparatları gündəlik dozalar müvafiq təyini dramatik yaxşılaşma ilə diaqnozu təstiqlənməsində böyük rol oynayır. Müalicə bu həkim tərəfindən təyin edilmiş dozada 2-3 həftə verilir, sonra dozanın təxminən bir il azaldılması; bəzən 2-3 ilə qədər uzadılaraq davam etdirilməsi şəkildə ola bilər.

Steroid terapiyasına aşağı dozalı, həftədə bir dəfə immunsupressiv dərmanların əlavə edilməsi steroid ehtiyaclarını azaldır və dozanın daha asan azaldılmasına imkan verir.

RPM olan xəstələrin yaşlı olduğunu nəzərə alsaq, hətta aşağı dozalarda belə steroid müalicəsinin ağırlaşmalarına görə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Qan təzyiqi və qan şəkərinin monitorinqi, həmçinin steroid səbəb olan miopatiya (əzələ zəifliyi), mədə şikayətləri, çəki artımı, katarakta və osteoporoza (sümük itkisi) qarşı ehtiyat tədbirləri nəzərə alınmalıdır.

Temporal arteritli xəstələrin yarısında RPM,RPM xəstələrinin 15%-də isə temporal arterit xəstəliyi var. Temporal arterit, nəhəng hüceyrəli arterit olaraq da bilinir, böyük və orta ölçülü arteriyaların iltihabıdır. Bu xəstələrdə simptomlar arasında qızdırma, şiddətli baş ağrısı, baş dərisində həssaslıq, yemək yeyərkən və ya danışarkən çənənin yorğunluğu və bəzən müvəqqəti görmə itkisi ola bilər. Bu hallarda dərhal revmatoloqunuza müraciət etməlisiniz.

RPM olan xəstələr üçün tövsiyələr
Kortikosteroidləri uzun müddət, hətta aşağı dozalarda da istifadə etməli olduğunuz üçün onların yan təsirlərindən xəbərdar olmaq çox vacibdir.
Kortikosteroid pəhrizinə riayət edin. Steroid preparatların səbəb olduğu miopatiyanın və ya əzələ zəifliyinin inkişafının qarşısını almaq üçün daha yüksək proteinli pəhriz yeyin və əzələləri gücləndirən məşqlərlə məşğul olun.

Özünüzü infeksiyalardan qorumaq üçün sətəlcəm və qripə qarşı peyvənd etməyiniz məsləhətdir.
Əgər infeksiyanız varsa, kortikosteroid müalicəsini davam etdirin, ancaq sağalana qədər immunsupressiv və ya digər xəstəliyi dəyişdirən dərmanlarınızı dayandırın.
Qan təzyiqinizi və qan şəkərinizi yaxından izləyin və artarsa həkiminizə xəbər verin.
Osteoporoz (sümük itkisi) üçün sümük densitometriya ölçmələrinizi aparın və müvafiq müalicə alın.

Sümük sağlamlığı üçün mütləq kalsium, D vitamini və maqnezium qəbul edin. Ağırlıq daşıyan məşqlərlə məşğul olun (məsələn, gəzinti, Thai Chi və ya Uzaq Şərq balansı məşqləri).
Sağlam bağırsaq mikrobiomunu qoruyan yemək vərdişlərini tətbiq edin.