ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla sülhün əldə olunmasından sonra bu ölkədə yenidənqurma prosesinin həyata keçirilə biləcəyini, böyük pullar qazanılacağını və müsbət hadisələrin olacağını söyləyib. Tramp ABŞ-ın hər şeyin yaxşı irəlilədiyindən əmin olmaq üçün bölgəni müşahidə edəcəyini bildirib. O, irəlidəki müddəti Yaxın Şərqin “qızıl dövrü” adlandırıb.

Bəzi analitiklərin fikrincə, Trampın bu bəyanatı ABŞ-ın İran neftinin ixracından gəlir əldə etməyə çalışmasından xəbər verir. Beləliklə Vaşinqton Çin və Rusiyanın Tehrana təsirini də zəiflətməyə çalışa bilər.

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Bakir Həsənbəyli deyib ki, ABŞ-ın İrana qarşı apardığı hərbi əməliyyatların məqsədi əvvəldən məlum idi:

“Bu münaqişə əraziyə nəzarət cəhdi deyildi. ABŞ-ın hədəfi İrandakı teokratik rejimi dəyişdirmək də deyildi. Hətta ABŞ-İsrail qüvvələrinin bu münaqişədə koordinasiyası belə məqsədlərin eyniliyi kimi qiymətləndirilə bilməz. İsrail parçalanmış və ya 1979-cu il inqilabına qədərki İranın bərpası arzusundadır, ABŞ-ın istəkləri isə bu arzulardan ciddi şəkildə fərqlidir.

Vaşinqtona vahid, lakin müəyyən sərhədlərdən kənara çıxmayan İran lazımdır. Buradakı sərhədlər coğrafi deyil, siyasi və strateji çərçivələrlə bağlıdır. İran İslam Respublikası təbii dövlət deyil, bu, Qərbin dörd ölkəsinin bir layihəsidir. İslam inqilabı da həmin layihənin tərkib hissəsi idi. İranın proksi qüvvələr yaratma cəhdi də özünün yaranma metodlarına əsaslanır. Çünki İran ABŞ-ın pərdəarxası proksi dövlətidir.

Bəs niyə ABŞ öz proksisinə qarşı mübarizə aparır? Əl-Qaidə, İŞİD ABŞ-ın layihəsi deyildimi? Bəli, amma həmin qruplar müəyyən qırmızı xətləri aşmağa başlayanda ABŞ onlara qarşı mübarizə aparmağa məcbur oldu. İranın nüvə silahı əldə etmək cəhdi də bu qırmızı xətlərdən biri idi. Həmçinin İranın Çinlə nəzarətsiz ticarət əlaqələri də ABŞ-ı narahat edirdi”.

Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, İran dini və hərbi rəhbərliyi uzun müddət var olma səbəblərini unutmağa çalışırdı:

“ABŞ 12 günlük müharibədə yaddaşlarını təzələməyə çalışsa da, İran iradə göstərməyə cəhd etdi. Lakin 40 günlük münaqişə molla rejimini ən azı 15-20 il geriyə atdı. Bu müddət Tehran rəhbərliyinin düşünməsi üçün imkan yaradacaq. İranın daxili auditoriyaya təqdim etdiyi “qələbə” zəngi isə ABŞ-ın rəsmi Tehrana hədiyyəsidir.

ABŞ-ın əldə etdiklərini zamanla və hadisələrin gedişində görəcəyik. Münaqişənin əsas səbəbi enerji resurslarına və ticarət yollarına nəzarət, həmçinin İran-Çin müstəqil ticarətinə mane olmaq idi. Düşünmürəm ki, ABŞ məqsədlərinə nail olmadan dayanıqlı sülhə razılıq versin, çünki bu, onun öz prinsiplərinə qarşı çıxması olardı.

Rusiya isə hazırda Ukrayna labirintindədir və onun çıxış planı ABŞ-la pərdəarxası razılaşmadan keçir”.