Ətirli reyhan/Ocīmum basilīicum - birillik ot bitkisi olub Reyhan/Ocimum növünə, Lamiaceae/Dodaqçiçəklilər ailəsinə aiddir. Bütün dünya mətbəxində ədviyyat kimi istifadə edilir.
Reyhan bitkisinin elmi adı yunan sözü olan “basilikohn” sözündən götürülüb və mənası “kralaməxsus olan” deməkdir. Qədim romalılar isə reyhanı ətirli ədviyyat bitkilərinin kralı hesab edirdilər. Bir çox xristian ölkələrində Pasxa həftəsində evdəki xaçı reyhan ilə bəzəmək adəti vardır. Bu ənənənin yaranması bir qədim yunan əfsanəsi ilə izah edilir. Belə ki, Hz.İsanın qəbrində onun yerini tələbələrinə göstərən reyhan bitmişdir.
Krit adasında isə bu hadisə başqa bir əfsanə ilə əlaqələndirilir. Burada söylənilir ki, reyhanın ətri müqəddəs Yelenaya İsanın çarmıxa çəkildiyi xaçın yolunu göstərir.
İnduslar belə hesab edir ki, əgər dünyasını dəyişənin dəfn olunduğu qəbrə reyhan qoyularsa, onun cənnətə düşməsinəyardım edər.
Reyhan insan orqanizminə antiseptik, ağrıkəsici, tərlədici, bəlğəmgətirici, spazmolitik, bakterisid, həzmi nizamlayıcı, stresslərdə sakitləşdirici təsir göstərir, menstrual tsikli nizamlayır, südü, yəni laktasiyanı artırır, orqanizmi tonuslandırır, istənilən zəhəri neytrallaşdırır, afrodiziakdır. Ətirli reyhan qrip, soyuqdəymə, hərarətin yüksəlməsi, yuxusuzluq, sinir pozuntularında müsbət təsir edir.
Ən çox isə reyhandan müalicəvi balzamlar, dəmləmələr, yağlar alınır. Hələ qədim zamanlarda reyhanın çiçəklərini və yarpaqlarını əzib ağ küncüt toxumu yağı ilə qarışdıraraq müxtəlif dəri xəstəliklərində və yanıqların müalicəsində istifadə edərdilər.
Reyhanın çiçəklərindən və yarpaqlarından alınmış dəmləmə isə qara küncüt toxumu ilə qarışdırılırdı və yüksək hərarət zamanı, soyuqdəymələrdə istifadə edilirdi. Doğum zəifliyində, güc zəifliyində isə reyhan yarpaqlarını əzərək turş süd ilə qatardılar, bu cür qarışıq onlara güc verərdi, laktasiya dövründə isə südü artırardı.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından