Nanə və ya Yarpız latın d. Mentha – dalamazkimilər sı-rasına və fəsiləsinə aid bitki cinsidir.
Nanə/Mentha-Lamiaceae ailəsinə mənsubdur və çox sayda (təxminən 25-30) hibridlərə malikdir. Ən çox tanınan isə XVII əsrdə İngiltərədə yaranmış Mentha piperitadır.
Azərbaycanda isə həmin növ nanə su nanəsi, ingilis nanəsi və ya istiot nanəsi adlanır.
“Nanə” rus d. “myata” adlanır və myaqkaya/ yum-şaq” deməkdır. Yarpaqları, gövdəsi həqiqətən də yumşaq olan, açıq yasəməni rəng çiçəkləri olan bu bitkinin qəribə bir incəliyi var. Çox növü olan bu bitkinin əsas təsirləri qan dövranını nizamlamaq, bronxiolaları genişləndirmək, sakitləşdirici, bərpaedici, dəridə, həzm sistemində, selikli qişalarda olan iltihabi prosesi götürməkdir. Möcüzəvi ətirə və dada malik olan nanə düşüncələri nizamlayır, fiziki gərginlikdən sonra yaradıcı ünsiyyəti bərpa edir.
Nanə hər zaman qadın bitkisi hesab edilib, belə ki, onun gözəl ətri kişilərin diqqətini cəlb edir. Troitsa günü dərilmiş nanəni qızlar və gənc oğlanlar yastıqlarının altına qoyub yatardılar ki, gələcək sevgililərini yuxuda görsünlər. Nanə toy mərasimlərində də vacib yer tuturdu. Ənənəyə görə, gəlinin və onun rəfiqələrinin başında nanədən hörülmüş tac olmalıydı. Xalq inanclarına görə nanə insan ömrünü uzadır, evə, ailəyə sülh, sakitlik və inam gətirir.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından