Türkiyənin Suriya və İordaniya üzərindən Körfəz ölkələrinə çıxışı təmin edəcək yeni quru ticarət dəhlizi regionda iqtisadi və geosiyasi balansı dəyişə bilər. İsrail mətbuatı son günlər Ankaranın bu istiqamətdə atdığı addımları “oyunu dəyişdirən layihələr” kimi dəyərləndirir və Təl-Əvivin bölgədəki təsir dairəsinin daralacağı barədə xəbərdarlıq edir.

Publika.az xəbər verir ki, israilli jurnalist Din Şmuel Elmas “Globes” qəzetində dərc olunan təhlilində Türkiyənin Yaxın Şərqdə formalaşan yeni ticarət xəttinin mərkəzinə çevrildiyini yazıb.

Onun sözlərinə görə, Türkiyənin ticarət naziri Ömər Bolatın İordaniyaya səfəri zamanı elan etdiyi “Türkiyə-Suriya-İordaniya-Körfəz” quru dəhlizinin gələn il istifadəyə verilməsi bölgədə logistik və iqtisadi nizamı əsaslı şəkildə dəyişəcək.

Yeni ticarət dəhlizi sayəsində 14 illik fasilədən sonra Türkiyə yük maşınları yenidən quru yoluyla Körfəz bazarlarına çıxış əldə edib. Məlumata görə, Suriyaya quru yol ixracı 2025-ci ilin ilk yarısında 60 faiz artıb. İsrail mətbuatı bu tendensiyanı Təl-Əviv üçün “həyəcan təbili” adlandırır. Çünki yeni marşrut İsrailin bölgədə planlaşdırdığı alternativ ticarət layihələrini kölgədə qoya bilər.

İsrailli jurnalist Din Şmuel Elmasın fikrincə, Ankara Osmanlı dövrünün tarixi marşrutu olan Hicaz Dəmir Yolunu da müasir formada bərpa etməyə hazırlaşır. Türkiyə, Suriya və İordaniya üzərindən Səudiyyə Ərəbistanına uzanacaq təxminən 1750 kilometrlik yeni dəmir yolu xətti regionun nəqliyyat mərkəzinin Türkiyə olmasını daha da möhkəmləndirəcək.

Təhlildə qeyd olunur ki, Türkiyənin bu addımları Hindistan və İsrailin dəstəklədiyi IMEC layihəsinə cavab xarakteri daşıyır. IMEC Ankaranı ticarət xəttindən kənarda saxlayırdı. Lakin prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan “İnkişaf Yolu” layihəsi ilə oyunun qaydalarını dəyişdi və Türkiyəni bölgənin əsas logistika qovşağına çevirmək istiqamətində mühüm addım atdı.

Bu çərçivədə Türkiyə-İraq arasında 17 milyard dollarlıq yeni nəqliyyat şəbəkəsi də həyata keçirilir. İraqın Fars körfəzi sahillərindəki Əl-Fav limanından Türkiyəyə qədər uzanacaq 1200 km-lik xəttin ilk mərhələsinin 2029-cu ildə tamamlanması gözlənilir.

İsrail ekspertləri bildirirlər ki, Çin də Türkiyə üzərindən keçən “Orta Dəhliz” marşrutuna strateji əhəmiyyət verir. 2024-cü ildə Çin-Avropa dəmir yolu xətti üzrə səfərlərin rekord sayda artması Türkiyənin bu xətt üzərində “əsas açar ölkə” statusunu gücləndirib.

İsrail mətbuatı xəbərdarlıq edir ki, Türkiyənin bölgədə artan logistika gücü Şərqi Aralıq dənizi üzərindən qurulmuş İsrail mərkəzli ticarət planlarını zəiflədə bilər.