Şərq musiqi tarixində iz qoya bilmiş şəxslərin əksəriyyəti: Əbu Nəsr Fərabi (X əsr), Səfiəddin Urməvi (XIII əsr), Əbdülqadir Maraği (XIV əsr), Mirzəbəy (XVII əsr), Mir Möhsün Nəvvab (XIX əsr), Üzeyir Hacıbəyli (XX əsr) – türkdür, hətta çoxu məhz Azərbaycandandır.
Müsəlman dünyasının alimlərinə musiqinin şəfaverici gücü çoxdan bəllidir. 700- 800 il bundan əvvəl Azərbaycan alimləri Xacə Nəsirəddin Tusi, Səfiəddin Urməvi (XIII əsr) musiqi nəzəriyyəsi sahəsində traktatlar yazmışlar: "Musiqi haqqında traktat", “Şərəfiyyə” və “Musiqi pərdələri haqqında kitab” və s.
Yorğunluğu və əsəbiliyi aradan qaldırmaq, əhvali-ruhiyyəni və yuxunu bərpa etmək üçün əcdadlarımız qədim Şərq alətlərinin (rübab, ud, dütar, tənbur, ney, qopuz, çəng, şahrud, kanon və s.) müşayiəti ilə ifa olunan musiqiyə qulaq asırdılar.
Ensiklopedik biliyə malik məşhur Orta Asiyalı türk alim Əbu Nəsr əl-Fərabi (873-950-ci illər) “Musiqi haqqında böyük kitab” əsərində qeyd edir: “Musiqi əhvali-ruhiyyənin yaxşılaşmasına, mənəvi-əxlaqi tərbiyəyə, təmkinli olmağa və mənən inkişafa təkan verir. O, həmçinin insanın fiziki sağlamlığı üçün faydalıdır, çünki bədən xəstələnəndə, ruh da haldan düşür. İnsan hisslərinə müsbət təsir edən musiqi isə əhvali-ruhiyyəni yaxşılaşdırmaqla bədənə sağlamlığı qaytarır...”. Müsəlman dünyasının böyük alimi Şeyx ər-rəis bu Əli İbn Sina (980-1037-ci illər) belə məsləhət görür: “Başınız ağrıyır? Çalışın gülxanada fəvvarənin pıçıltılı səsinə qulaq asın, oraya musiqiçini dəvət edin və dütarın incə musiqisinin təsiri ilə yuxuya gedin”.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından