Hər hansı bir psixoterapiya, nəticə olaraq incəsənətdir.
V. Frankl

Bütün Kainat-Planetlər, Ulduzlar, Günəş, Ay, Yer - hərəkətdə olan nə varsa hamsının özünə məxsus ritmi vardır. Yer üzündəki okeanlar, dənizlər, çaylar, ağaclar və digər bitkilər, bütün canlılar, onlarla bərabər ürəyi döyünən, qanı dolaşan insan kainatın ritmi, ahəngi ilə harmoniya yaradır və harmoniyada yaşayır.
Kainatın ahəngindən kənara çıxan insanın sinir siste-mində patoloji dəyişikliklər yaranır ki, bunu müşayiət edən loğmanlar həmin dəyişiklikləri musiqi ritmləri ilə, sözlərlə, səslərlə bərpa etməyə çalışmışlar.
Qədimdən bu günümüzə kimi musiqi ilə müalicə insanlara məlum olub. Müasir dövrdə də musiqi terapiyası bir sıra - somatik və psixi xəstəliklərdən əziyyət çəkənlərin müalicəsi və reabilitasiyasında mühüm vasitələrdən biri kimi tətbiq edilir. Terapiya zamanı həkim musiqinin müşayiəti altında xəstələrə həm dərmanla, həm də şifahi deyimlərlə təsir göstərməyə çalışır. Musiqi terapiyası stomatologiyada, cərrahiyyədə, ginekologiyada, kardiologiyada və diksiyanın korreksiyası zamanı loqopediyada da tətbiq olunur. Psixiatriyada nevrozdan tutmuş şizofreniyanın bəzi formalarına qədər olan xəstəliklərin müalicəsində də musiqi terapiyası müsbət nəticələr verir.
***
“Ötən əsrlər Azərbaycan musiqi mədəniyyəti məsələləri” mövzusunda elmi konfransda (Bakı, 1974) Q.Qasımov, L.Kərimov, Ə.Eldarova, S.Ağayeva və S.Onullahinin etdikləri məruzələrin tezislərində musiqi alətlərinin ecazkar təsiri, insan xasiyyətinin formalaşmasında, xəstəliklərin müalicəsində, hətta dövlətin idarə olunmasında onların rolu qeyd olunmuş, türk-dilli xalqlar arasında geniş yayılan musiqi alətlərindən bəhs
edilmişdi. Saz - qopuz və tənburun növü, qaval (qavval) isə orta əsrlərdə məşhur “Qoul” ritmik musiqi əsərini dəfin müşayiəti ilə ifa edən müğənninin adı hesab edilir. Aşıq musiqi ənənələri və xalq terminologiyasının qorunub saxlanmasında sazın rolu vurğulanır. Təbriz şəhərində ixtira edilmiş bir sıra musiqi alətləri haqqında məlumat verilir. Zurna – Azərbaycanın hər guşəsində yayılmış musiqi alətidir. Azərbaycan xalqı onun sədaları altında vətəni qorumaq üçün öz oğullarını döyüşə yola salmış, əmin-amanlıq illərində heç bir toy mərasimi, təntənəli yürüş, xalq oyunları və idman yarışları, cıdır, şənliklər, xoruz ya qoç döyüşməsi onsuz keçirilmirdi. Bəyin və onun qohumlarının gəlin evinə gəlməsi, sovqatların verilməsi, gəlinin öz rəfiqələri ilə hamama getməsi onun cazibədar sədaları altında baş verirdi. “Gəlin atlandı” melodiyası ilə gəlin ata minib bəy evinə yola düşürdü, “Səhəri” havası ilə isə toy mərasimi başa çatırdı.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından