Hipofiz, epifiz və gözlər arasında bir əlaqə vardır. Əgər insanın yaxşı əl qabiliyyəti varsa, demək hipofizin hormonal fonu yaxşı çalışır. Həm də hipofiz vəzi limbik sistemlə, yəni beyinin emosional mərkəzi ilə əlaqəlidir.
Xoşbəxtlik hissi hormonların yaratdığı düzgün kimyəvi reaksiyadır. Hipofiz beyin qabığından ideyaları, emosiyaları əhval-ruhiyyəyə, əzələ gərginliyinə, mübadilə proseslərinə nəzarət edən kimyəvi birləşmələrə ötürür.
Nektar - damar mənfəzinə daxil olaraq bütün bədəni dolaşan, bütün endokrin vəzlərinə çalışmaq “göstərişi” verən hipofiz ifrazatıdır. Həmin nektarı emosiyaların bilik molekulları adlandırmaq olar. Həm də bu vəzlər və üzvlər neyropeptid, neyromediator və neyrohormon ifraz etdiklərinə görə ilkin zehni qabiliyyət xüsusiyyətinə malikdirlər və intuisiya rolunu oynayırlar.
Hipofiz vəzi - epifiz vəzinin ön-aşağı tərəfində yerləşir, onları incə bir güc idarə edir və okkult bir məna daşıyır. U.H. Dauner bu mövzuda belə deyir: epifiz vəzindəki molekulyar hərəkət mənəvi bəsirətin yaranmasına səbəb olur, bu mənəvi bəsirət isə bütün kainatı işıqlandırması üçün hipofizin “işığı” ilə birləşməlidir, bu ittifaq altıncı və yeddinci hissiyyatın yaranmasına, ali mənəvi birliklərin birləşməsinə səbəb olur. Epifiz və hipofiz vəzi orqanizmdəki hormonal mübadiləni idarə edir. Epifiz vəzinin ifrazı insanın əqli, mənəvi, abstrakt, mücərrəd, məntiqi düşüncələrini, estetik həzzini, gözəllikdən zövq almasını, simpatiya və antipatiyasını idarə edir.
Əgər uşağın əqli və yaradıcı xüsusiyyətləri nəzərə çarpacaq dərəcədə inkişaf edirsə, deməli onun epifiz vəzi normal çalışır. Bütün bu hormonal tənzimləmə mexanizmi göz vasitəsi ilə idarə edilir. Belə ki, gözlərin ilkin funksiyası rəng və dinamiki olaraq görmə obrazının yaranması, ikinci isə ötürülən informasiyanın orqanizmin hormon mübadiləsi vasitəsilə tənzləməsidir.
Orqanizm sübh, gündüz və axşam günəşini fərqləndirir və bu spektrlərə fərqli reaksiya verərək ona uyğun şəkildə maddələr mübadiləsini - səhər, gündüz və axşam, yaz, yay, payız və qış fəslinə uyğun olaraq tənzimləyir. Gözəllik ideyalarını qavramaq insanda intellektual həzz hissi yaradır ki, bu da özünə hörmət, tarazlıq hissi və sağlamlığa səbəb olur.
Epifizin stimulyasiyası əsasən qış günəşinin qar üzərinə düşən işığının yaratdığı canlı spektri nəticəsində alınır. İnsan gözü işığın qütbləşməsini, polyarizasiyasını və onun spektrini tez ayırd edir (bu informasiya epifizə daxil olur), sonra isə əşyaların rənglərini fərqləndirir (bu informasiya isə beyinin görmə şöbəsinə daxil olur).
İnduslarda Yoqanın himayədarı olan Şivanın Himalayda meditasiya etməsi və təlimlərin orada qar örtüyü olan ərazidə keçirilməsi tövsiyyəsi təsadüf deyilmiş. Şivanın Kaylasdakı ikonoqrafik təsvirlərində arxa planda olan qarlı, mavi və qızılı rəngə boyanmış dağ zirvələri diqqəti cəlb edir. Təbiətdə olmaq, hətta təbiət rəsmlərinə, təsvirlərinə baxmaq belə epifizi aktivləşdirir, meditativ yüklənmə vəziyyətinə qatqıda bulunur.
Divani-luğat-it Türk:
1074-cü ildə tamamlanaraq dövrün Abbasi xəlifəsi- el-Muktedi bi Əmrillaha təqdim edilən Kaşğarlı Mahmudun “Divani-luğat-it Türk” adlı əsəri adından da göründüyü kimi dövrün türk şeir və şifahi ədəbiyyatını özündə birləşdirən bir mənbə olaraq diqqəti cəlb edir. 200-dən artıq dərman növü, 30-dan artıq xəstəliyin adı cəkilir. Bütün bunlar türk mədəniyyət tarixi və etnoqrafiyası baxımından cox əhəmiyyətlidir.
Cəkək-çiçək xəstəliyı (cigilcə).
Cərlən-bədənin ağırlaşması; ağrımaq, xəstələnmək (xaqaniyyə ləhcəsində). İglə-xəstə olmaq. İglət-xəstələndirmək. İllət sözünə bənzəyir. Kapın-xəstəliyə qapılmaq, xəstəliyə yaxalanmaq. Ota-dərman düzəltmək (Oğuz tükcəsində). Otrum-qarını acan dərman.I, 169-1. Sut-mərciməyə bənzər qarın acan dərman. Səm-dərman (əm sozu ilə birgə işlənir). Bax: samla-.III , 157-5.əm-dava-dərman. Tawğac yudası-susam çi-çəyinin yarpağına bənzər yarpağı olan, dərman kimi işlənən bir ağac. Toy-dərman düzəldilən bir ot.


Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"FOLK VƏ YA XALQ TƏBABƏTİ" kitabından