Elmi adı Hippophae olan çaytikanı bitkisinin müxtəlif növləri var. Hippophae rhamnoidesin yarpaqlarıyla isə zəifləmiş atları yemləyərdilər. Bu cür bəslənən atların tükləri parlaq, sıx, özləri isə sağlam olurdular. Yəqin ki, bununla bağlı olaraq yunan və latın d. çaytikanı bitkisinin adı hərfi mənada “parlaq at” kimi başa düşülür. Qədim də çaytikanı bitkisini insanlar müxtəlif xəstəliklərdə də işlədərdilər. Amma orta əsrlərdə bu bitki haqqında məlumatlar demək olar ki, yox oldu.
İllər keçdikdən sonra insanlar bu şəfalı bitkini yenidən kəşf etdilər. Çaytikanı dərinin 1-2-ci dərəcəli termiki, kimyəvi və şüa yanıqlarında, gözün tor qişasının yanıqlarında faydalıdır. Dərin yanıqlarda isə çaytikanı ilə müalicə reparativ, bər-paedici məqsəd daşıyır, belə ki, həmin nahiyəyə dəri köçürülənə qədər hazırlıq məqsədilə istifadə edilir. Əvvəllər balinalardan alınan müalicəvi yağları, çaytikanı tamamilə əvəz etdi, dəniz canlılarını öldürməyə səbəb qalmadı. Çaytikanı yağı irinli olmayan yaraların, kəpəklənən yaralarda, neyrodermitlərin sa-ğalmasında da çox effektivdir.
Onkoloji xəstəliklərdə şüa müalicəsi nəticəsində qida borusunun, sidik kisəsinin, düz bağırsağın, qadın cinsiyyət sferasında yaranan yaralarda, uşaqlıq boynunun eroziyasında, kolpitlərdə, proktitlərdə müvəffəqiyyətlə istifadə edilir. Faringit, rinit, laringit, tonzillit, damağın iltihabı, parodontoz zamanı istər uşaqlarda, istərsə də böyüklərdə yerli müalicə şəklində iş-lədilir.
Mədə və 12 b.bağırsaq xoralarında, qastritlərdə 1ç/q yeməkdən 15-20 dəqiqə əvvəl, gündə 3-4 dəfə qəbul edilir. Amma kəskin xolesistit və pankreatitlərdə əks göstərişdir. Xəstəliyin diaqnostikası və müalicə seçimi həkim tərəfindən aparıl-malıdır

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından