Ernest Heminqvey 20 -ci əsr Amerika ədəbiyyatının ən görkəmli yaradıcılardından və ən məhsuldar yazıçılarından biri olmuşdur. Bu yazıçı dünya ədəbiyyatında xüsusu çəkisi olan şəxsiyyətlərdən biridir desəm səhv etmiş olmaram. O, ədəbiyyat dünyasına ,, Əlvida Silah,, , ,, Zəng kimin üçün çalınır,, ,

,, Qoca və dəniz,, , ,, Beşinci Sütun,, və s. novellaları və kiçik hekayələri ilə daxil olmuşdur.

1953 -cu ildə ,, Qoca və Dəniz,, novellası Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Onun kiçik həcmli hekayələri xüsusu maraq doğurur. Bu hekayələrdə hamımızın rastlaşdığı adi həyat hadisələri öz əksini tapır. Onun dili bir qədər ağır, yorucu görünsə də məna baxımından onun hekayələri olduqca dəyərli və hikmətlidir.

Əziz dostlar, diqqətinizə Ernest Heminqveyin bir hekayəsinin tərcümə variantını təqdim edirəm.



E. Heminqvey. ,,, Ora-harda ki, təmizlik və işıq var,,, (hekayə)



Artiq gec idi. Kafedə demək olar ki, ağacın kölgəsində oturan qocadan başqa heç kəs yox idi.

Səhərlər küçə tozlu olardı, gecəyə yaxın toz çəkilərdi.

Qoca kar idi. O, gecənin yarısına kimi bu kafedə oturmağı xoşlardı.

Kafedə işləyən hər iki ofisiant bilirdilər ki, qoca çox içib, buna baxmayaraq o, sakit və dinməz ,,qonaq,, idi.Əgər bir az da içsəydi pulu ödəmədən gedəcəkdi.

-Keçən həftə özünü öldürmək istəyib, ofisiantlardan biri dedi.

- Nə üçün ?

- Yəqin ki, stressə düşüb.

- Nədən?

- Heç nədən.

-Sən hardan bilirsən? bunları

- Onun çoxlu pulu var.

Hər iki ofisiant qapının yanındakı stolun arxasında oturmuşdular. Bütün stollar boş idi. Yalnız küləyin mehindən budaqları tərpənən ağacın kölgəsində o qoca oturmuşdu. Küçədən bir əsgər və bir qız ötüb keçdi. İndi onu patrul tutacaq. Gərək o biri küçə ilə gedəydi.

Kölgədə oturan qoca badəsi ilə qabı döyəclədi. Bir qədər gənc ofisiant ona yaxınlaşdı.

- Nə istəyirsən ?

- yenə də konyak, o dedi.

-Siz sərxoş olacaqsınız, ofisiant söyləndi.

Qoca ona baxdı. Ofisant getdi.

-Mən demək olar ki, yatıram ayaq üstə. 3 dən tez yata bilmirik ki. Kaş o, (qoca) keçən həftəı öləydi.

Ofisiant konyak şüşəsi götürüb qocaya yaxınlaşdı və badəsinə ağzınacan konyak süzdü.

-Minətdaram, qoca dedi.

Ofisiant şüşəni yerinə qoyub qapının yanındakı stolun arxasına keçdi.

- O, artıq sərxoşdur.

-Hər gecə belədir də.

-O, nədən özünə qəsd etmək istəyib ?

_Mən hardan bilim.

- O, bunu necə edib?

- Özünü asmaq istəyib.

-Bəs kim onu xilas edib ?

-Qardaşı qızı

-Nə üçün ?

-Yəqin düşünüb ki, özünə qəsd günahdır.

- Onun nə qədər pulu olar ?

-Balta kəsmir, deyirlər.

-O qocanın, hardasa 80 yaşı olar ?

- Mən də ondan az yaş verməzdim.

-Evə getsəydi əla olardı. Heç vaxt 3 dən tez yatmırıq. Eh... heç bu da işdir.

- Nə etsin, xoşuna gəlib ki oturub də.

- Bilirəm tək darıxır o. Tək nə edəcək ki. Amma məni evdə ailəm gözləyir.

- Onun da nə vaxtsa ailəsi olub.

-İndi ailə onun nəyinə gərəkdir.

-Demə. Bəlkə ailəsi olsaydı, daha yaxşı olardı.

-Qardaşı qızı baxır ona.

- Hə, bilirəm, dedin axı, kəndiri çıxarıb onun boynundan.

- Mən onun yaşında olmaq istəməzdim. Dəhşətdir, belə.

-Yaşlıdır, amma səliqəlidir. İçir, lakin bir qramı da dağıtmır. Hətta, sərxoş olduğu halda.

- Mən ona baxmaq istəmirəm. Bircə durub evinə getsəydi. Onun nəyinə lazımdır ey, biz yazıqlar işləyirik hələ.

Qoca o tərəf bu tərəfə boylanıb, yenə ofisiantı çağırdı.

-Yenə konyak.

_Yox, siz artıq sərxoşsunuz.

Ofisiant stolu silərək, başını yellədi.

Qoca qalxdı, cibindən dəri pul qabısını çıxararaq yediklərinin və içdiyinin pulunu ödədi, heç qalığı da almadı.

Ofisiant onun dalınca baxdı.

-Nə üçün imkan vermədin ki, bir az da otursun,? yaşca böyük olan ofisiant dedi. Hələ heç 3 ün yarısı yoxdur.

-Mən evə getmək istəyirəm. Yorğunam.

-Bir saatla nə olacaq ki ?

-Mənim üçün hər dəqiqə qiymətlidir.

-Vaxt elə hamı üçün vaxtdır, dost.

-Dostum, sən elə üzün də deyəsən o qoca kimi düşünürsən. Özünə bir şüşə konyak alıb elə evində də içə bilərsən.

-Bu tamam başqa bir işdir.

-Hə, düzdür. Ailəli ofisiant ədalətsiz görünmək istəməyərək onunla razılaşdı. Sadəcə o, çox tələsirdi.

Bəs sən ? Evə tez getməkdən qorxmursan?

- Sən nə demək istəyirsən bununla?Mənim xətrimə dəyməkmi istəyirsən?

- Yox , dost elə zarafat etdim.

- İnam, etibar var arada, dost, deyərək qapı-pəncərəni bağladı.

_ Sən həm gəncsən, həm inamlısan,

həm də işin var.

Səndə nə çatmır görəsən ?

-Mənim bircə işim var. İnamım olmayıb, gənclik də arxada qalıb.

- Hə, nə dayanmısan ? Gəl gedək. Özü də bu boş sayıqlamaları da burax getsin.

- Amma ,mən kafedə uzun müddət oturmağı xoşlayıram, yaşlı ofisiant dedi. Mən o insanalardanam ki, yatmağa tələsmirəm. O insanlardanam ki, gecələr onlara işıq lazımdır.

-Mən evə gedib yatmaq istəyirəm.

-Biz başqa-başqa insanlarıq, yaşlı ofisiant söylədi. Məsələ yalnız gənclikdə və ya inamda deyil, dost, baxmayaraq ki, hər ikisi gözəldir. Mən heç də hər gecə kafeni bağlamazdım, ola bilsin ki, kiməsə bura gəlib oturmaq çox vacib və lazımlıdır.

_ Sən nə danışırsan ? Butün pablar səhərəcən açıqdır də.

-Eh, sən heç nə anlamırsan. Gur işiqlar var burda. İşıq böyük işdir. Burada hələ ağac kölgəsi də var.

_ gecən xeyirə qalsın.

-Gecən xeyirə, dost.

Elektrik işığıni keçirərkən belə o, özü özü ilə danışırdı.

Əsas işıqdır, həm də təmizlik və səliqəlilik. Musiqi olmasa da olar. Burada musiqiyə yer qalmır. Gecə vaxtı musiqini neyləyirsən ki.Belə bir vaxtda daha hara getmək olar ki. Onun qorxduğu nə vardı ki. Bir də məsələ heç də qorxuda deyildi.

Heç nə və heç yer- bunlar ona elə tanış idi ki.

Hər şey heç nədir. Bəzən insan özü də heç nə ola bilər. Gur işıq gəlməyən yerdə nə ola bilər ki.

Təmizlik və səliqəlik də yoxdursa yenə heç nədir. Bəziləri yaşayır amma bunu heç bir vaxt duymurlar.

Onlar işıqda da qaranlıqda olduğu kimi yaşayırlar.

Amma o, bilir heç nəyin nə olduğunu.

O, gülümsədi və bir barın qarşısında dayanaraq, kofe verilən söykənəcəyə yaxınlaşdı.

Sizə nə verək?

-Nada( heç nə-ispanca)

- Bəli də, bu gecə vaxtı bir səfeh də gəldi.

-Balaca bir fincanda mənə kofe verin.

Barmen ona kofe gətirdi.

-İşığınız gur yanır, amma söykənəcəyiniz təmiz deyil,yaşlı ofisiant dedi.

Barmen ona baxdı, lakin bir söz demədi. Söhbət üçüç gec vaxt idi.

-Yenə istəyirsinizmi ? deyə barmen soruşdu.

-Yox, sağ olun, deyərək, yaşlı ofisiant bardan çıxdı.

O, bar və kiçik pabları heç sevməzdi. Onun üçün kafenin gur işıqlarını, təmiz və səliqəli stollarını heç nə əvəz edə bilməzdi.

İndi o, heç nə barədə düşünməyərək evinə gedəcək, öz otağına daxil olacaq, yatğına uzanacaq və səhərə yaxın yuxuya gedəcək.

Bəlkə bu, sadəcə yuxusuzluqdandır, deyə o düşündü. Deyirər, çoxlarında belə olur.
Təranə Sabirqızı\CahanTV.az\