Azərbaycanda qohum nikahları qadağan edilsə də, bəzi insanlar sənədlərdə hiyləgərlik edərək bu qadağanı “aşmağa” çalışırlar. Soyad və digər məlumatları dəyişdirərək qohumla evlənməyə imkan yaratmaq istəyən hallara rast gəlmək mümkündür. Ekspertlər bildirir ki, belə manipulyasiyalar qohumluq əlaqələrini dəyişmir.

Globalinfo.az-a danışan sosioloq Lalə Mehralının fikrincə, bu, əslində həm gülməli, həm də absurddur:

“Kimisə övladından qanuni şəkildə imtina etməyə, sənədlərdə başqa ad göstərməyə, nəticədə qohumla nikaha yol açmağa məcbur etmək kimi hiyləgərliklər ağıllı insanların işi ola bilməz. Belə dolayı yollarla qohum nikahına şərait yaratmaq niyyəti zəkadan yox, çaşqınlıqdan, yanlış məntiqdən xəbər verir. Ağıllı insan başa düşər ki, sənəddə hansı ad yazılıb-yazılmamasından asılı olmayaraq, bioloji və qohumluq əlaqələri dəyişmir. Yəni valideyn imtina etsə belə bu reallıq dəyişməz qalır. Bu, qohum nikahlarını qanuni yollarla “həll etmək” demək deyil. Əgər cəmiyyət qohum nikahlarının fəsadları barədə kifayət qədər məlumatlı olsaydı, belə fırıldaqlara əl atmazdı. Qohum nikahları nəticəsində fiziki və əqli qüsurlu uşaqların doğulması halları geniş ictimai təcrübədə məlumdur. Buna baxmayaraq bəzi insanlar bu halları taleyin, alın yazısının və ya dini determinizmin nəticəsi kimi qəbul edir və qohumluğun rolunu görmürlər. Bu savadsız və təhlükəli yanaşmadır”.

Sosioloq deyib ki, qohum nikahlarının qarşısını almaq üçün iki istiqamətdə tədbir lazımdır:

“Birincisi, maarifləndirmə – insanların genetik risklər və tibbi nəticələr barədə maarifləndirilməsi. İkincisi, inzibati və hüquqi nəzarət – rəsmi və dini nikahların uyğunluğunun təmin edilməsi. Xüsusilə dini nikahların icrası məsələsində ciddi qayda olmalıdır. Dini mərasimlər rəsmi nikah sənədi olmadan keçirilməməlidir. Din xadimləri rəsmi nikahın mövcudluğunu yoxlamadan dini nikah kəsməməli, bu məsələ üzrə məsuliyyət daşımalı və maarifləndirilməlidirlər. Dövlət və dini qurumlar arasında əlaqələndirilmiş mexanizm yaradılmalı, rəsmi nəzarət olmadan nikahları rəsmiləşdirməyə icazə verilməməlidir. Beləliklə, qohum nikahlarının fəsadlarının qarşısını almaq həm ictimai maarifləndirmə, həm də rəsmi-dini nəzarətin gücləndirilməsi ilə mümkün olacaq”.