“Rusiya ilə Qazaxıstan arasında mövcud olan gərginlik aradan qalxmayıb. Təbii ki, bu gərginlik milli şüurun və Qazaxıstan daxilindəki rusdilli əhali ilə müqayisədə rəsmi dövlət dili olan qazax dilinin istifadəsi və qazaxdilli vətəndaşların arealının getdikcə genişlənməsinə görə ildən-ilə artacaq”.

Bu fikirləri Globalinfo.az-a açıqlamasında qazaxıstanlı publisist və politoloq Arman Şurayev deyib.

Onun sözlərinə görə, Qazaxıstan və Rusiya Federasiyası vətəndaşları arasında parçalanma və mentalitet, düşüncə fərqi daha qabarıq şəkildə özünü göstərəcək:

“Xüsusilə, Rusiyanın ətrafında təşkil etdiyi müxtəlif qlobal və yerli münaqişələr buna şərait yarada bilər və artıq yaradır. Təbii ki, ən böyük problem Ukraynadır. Qazaxlar “ukraynalı” köynəyi geyinib müharibəyə hazırlaşırlar və təbii ki, oradakı mehriban böyük qardaş obrazı çoxdan reallıqdan uzaqlaşıb. Hamı başa düşür ki, Rusiya “əlində qumbara olan meymun”dur, ondan hər şey gözləmək olar. Əgər ruslar öz slavyan qardaşlarının canına qıydısa, o zaman öz haqqımızda nə deyə bilərik və biz həm sima olaraq, həm də etiqad olaraq çox fərqliyik. Ona görə də Qazaxıstan əhalisinin əksəriyyəti kimi biz burada çox yaxşı başa düşürük ki, növbə Qazaxıstanındır. Ukraynadakı müharibədə qalib olub-olmamasından asılı olmayaraq, uduzsalar belə, Putin xalqı kiçik bir qələbə ilə yemləmək üçün mütləq bunu nə iləsə nümayiş etdirməlidirlər. Qazaxıstan isə bu baxımdan asan tikədir”.

A.Şurayev qeyd edib ki, amma bununla yanaşı, Türküstan, Böyük Turan faktorunu unutmaq olmaz, o artıq formalaşmağa başlayır:

“Liderlər görüşür, bir araya gəlirlər və bunu heç kim dilə gətirmir, amma mən hesab edirəm ki, pərdə arxasında Kreml də daxil olmaqla, hamı başa düşür ki, Avrasiya qitəsinin ərazisində, xüsusilə “Çurkezov ölkələri” (Rusiyadakı kiçik respublikalar nəzərdə tutulur – red) ilə bağlı mərkəzdənqaçma qüvvələrinin getdikcə daha da artacağını yaxşı başa düşürlər və çox gözəl anlayırlar ki, Böyük Avrasiya birdən-birə “türk” olanda o, avtomatik olaraq artıq “rus” olmayacaq.

Rusiya həmişə, hələ Yekaterina dövründən Qafqazı, Orta Asiyanı öz ata yurdu, müstəmləkəsi kimi qəbul edib. Bu gün isə xüsusən də altı ay əvvəl Suriyanı itirməsi fonunda təbii ki, onun üçün xoş deyil. Cənubi Qafqazı praktiki olaraq itirdi. Üstəlik, sadiq satrapını və “nökər”i Ermənistanı itirdi. Və o, həm də gözlənilmədən Azərbaycanla dava salmağı bacardı. Təbii ki, indi hamının danışdığı Azərbaycanla Ermənistan arasında o böyük sülh müqaviləsi Rusiya siyasətçiləri üçün kabusdur. Çünki Rusiyaya ətrafında hər şeyin alovlanması, münaqişələrin olması lazımdır bu bulanıq sularda balıq tutması üçün ki, son illərdə məhz bunu edib.

İndi onlar çox yaxşı başa düşürlər ki, Rusiyanın gələcəyi tamamilə qeyri-müəyyəndir. Və sadəcə olaraq prosesləri ləngitməyə çalışırlar. Deyə bilərəm ki, Rusiyanın etdiyi hər bir hərəkət absurddur və vəziyyətini daha da pisləşdirir. Əvvəlcə tacik, sonra özbək, qırğız miqrantların döyülməsi, daha sonra Azərbaycan diasporu ilə mübarizə onu göstərir ki, Rusiya burada yaşayan müsəlmanları, etnik türk icmalarını öz mövcudluğu üçün potensial təhlükə sayır. Ona görə də onlar bu qədər kobud mübarizə aparırlar, ona görə də adam öldürmək və qorxutmaq da daxil olmaqla, belə qaniçən mübarizə üsullarından istifadə edirlər. Bütün bunlar, ilk növbədə, türk birlikləri və diasporaları daxilində əhval-ruhiyyəyə təsir etmək istəyi ilə bağlıdır”.

Politoloq bildirib ki, bunu eyni zamanda, Rusiyanın doğum və ölüm göstəriciləri ilə bağlı bütün məlumatları gizlətməsi fonunda çox gözəl görürük:

“Biz bilirik ki, Rusiyanın dağlıq bölgələrində mənfi saldo var, yəni rus əhalisinin sayı getdikcə böyük miqyasda azalır. Və əhali sayının kəskin artdığı bölgələr müsəlman əhalisinin yaşadığı, yaxud monoetnik Buryatiya, Saxa (Yakutiya), Başqırdıstan, Tatarıstan və Qafqazdakı muxtar respublikalardır. Buna görə də təbii ki, Rusiya daxilində, eləcə də Qazaxıstanda rus mənşəli əhalinin sayı azalır. Qazaxıstanı təsir altında saxlamaq istəyən ruslar Ukraynanın geosiyasi əhəmiyyətini çox gözəl anlayırlar. Artıq maskalar yırtılıb çıxır və Duqin (rus siyasi analitiki Aleksandr Duqin – red.) deyib ki, Ukrayna müharibəsində hədəf Ukraynanı tamamilə məhv etməkdir. Düşünürəm ki, növbəti hədəf Qazaxıstan dövlətini məhv etmək və öz müstəmləkəsinə, hansısa səksən yeddinci federal subyektinə çevirmək olacaq və belə cəhdlər artıq var.

Lakin Böyük Turan, pantürkizm ideyası barədə daha öncə söylədiklərimə dönərək düşünürəm ki, biz buna yol verməməli, Avrasiya materikinin türk olması üçün hər şeyi etməliyik. Bu, ədalətin bərpası və tarixin təbii gedişatı olacaq”.