Son illər beynəlxalq münasibətlər sistemində sürətlə dəyişən balans ABŞ-ın Rusiya və İranla apardığı ikili oyun strategiyası ilə yeni mərhələyə qədəm qoyur. Vaşinqton bir tərəfdən Moskva ilə münasibətləri normallaşdırmağa çalışır, digər tərəfdən isə Tehranla ya diplomatik masada razılaşma əldə etməyə, ya da onu güclə zəiflətməyə can atır. Hazırkı proseslər fonunda Tramp administrasiyasının Kremlə qarşı yumşaq ritorikası, İranla artan gərginlik geosiyasi mənzərəni daha da mürəkkəbləşdirir.

Belə bir vəziyyət Cənubi Qafqaza, xüsusilə də Azərbaycana təsir edir. İran ətrafında baş verəcək istənilən hərbi və ya siyasi qarşıdurma, ölkəmiz üçün həm sərhəd təhlükəsizliyi, həm də enerji logistikası baxımından ciddi nəticələr doğura bilər. Həmçinin Rusiya ətrafındakı qeyri-müəyyən vəziyyət də regionun taleyi ilə bağlı bir sıra suallar doğurur.

ABŞ-ın hazırda Rusiya və İranla müxtəlif istiqamətlər üzrə davam edən danışıqları necə nəticələnəcək? Ehtimal qərarların regiona və Azərbaycana nə kimi təsirləri gözlənilir?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Mütəllim Rəhimli deyib ki, biz çoxqütblü dünya düzəninə keçidi müşahidə etməkdəyik:

“Yeni münasibətlər yeni maraqları ortaya çıxarır. SSRİ-nin dağılması ilə başlanan birqütblü dünyanın ütülənmiş münasibətlər sistemi dağılmaqdadır. Dünya supergüc olan ABŞ-ın öz təşəbbüsü ilə dəyişməkdədir. İndi Birləşmiş Ştatlar milli maraqlarını bütün digər dəyərlərdən üstün tutur. Onun üçün Ukraynada insan hüquqlarının pozulması, Afrikadakı insanların aclıqdan əziyyət çəkməsi daha heç bir narahatlıq yaratmır. Əgər bu ərazilərdə milli maraqlarını təmin etmək zərurəti varsa, onu reallaşdırmasına heç bir güc mane ola bilməz. Bu istiqamətdə bütün yollar da məqbul hesab edilir”.

Ekspertin sözlərinə görə, ABŞ-la Rusiya arasında bir anlaşma mühitinin formalaşdığı müşahidə olunur:

“Rusiya hərbi, siyasi və iqtisadi gücə sahibdir, üstəlik nüvə silahı onun suverenliyinin və gücünün qarantiyası kimi çıxış edir. Moskva hazırda Vaşinqtonla masada bərabər tərəf kimi əyləşir. Lakin indi ABŞ özünə tərəfdaş yox, xidmətçilər axtarır. Rusiya ona xidmətçi olmayacaq, buna baxmayaraq bir çox ölkələrin ABŞ-a xidmət göstərməsinə yardımçı ola bilər. Bunun əvəzində Kremlinin də geosiyasi maraqları təmin edilir. Lakin İrana münasibət fərqlidir.

Tehran Birləşmiş Ştatların maraqlarına xidmət etməlidir. Onun rəqibinə çevrilə biləcək güclərə dəstək verməməli, kimlərinsə əlində təhdid vasitəsi olmamalıdır. Ona görə də İranla bağlı sürprizlərə hazır olmalıyıq”.