Ötən həftə İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general-mayor Məhəmməd Baqiri Azərbaycanla şimal-qərb sərhədlərinə yoxlama səfəri edib. Məhəmməd Baqiri iyulun 19-da bu ölkənin Qərbi Azərbaycan əyalətinin Poldəşt sərhəd-keçid məntəqəsində olub. General Baqiri İran ordusunun komandanları, onların müavinləri ilə birlikdə Poldəştin yerli idarəçiləri ilə görüşüb. O, bu səfərinin əsas məqsədini İranın Azərbaycan Respublikası ilə sərhədində passiv mühafizənin nəzərdən keçirilməsi kimi qiymətləndirib (Amerikanın səsi).

Səfəri zamanı Baqirini İran Ordusu Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı, general-mayor Seyid Əbdürrəhim Musəvi, Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı, pilot briqada generalı Həmid Əbdürrəhman, general-mayor Həmiddəri, İran Ordusu komandanının müavini general Əziz Nəsirzadə Seyrib və Araz çayı yaxınlığındakı sərhədçilər müşayiət edib (rasthaber). Bagiri Təbrizdə verdiyi açıqlamada Şərqi Azərbaycanda sərhəd təhlükəsizliyinin ən yüksək səviyyədə olduğunu bəyan edib (mehrnews). O, qonşu dövlətlərlə mehriban qonşuluq və münasibətlərin inkişafından danışıb və deyib ki, xoşbəxtlikdən Azərbaycanla əlaqələrimiz inkişaf edir və bizim sərhədlər və təhlükəsizlik məsələlərində heç bir problemimiz yoxdur (İRNA).

Baqiri İmam Sahib əl-Əsr əz-Zaman briqadasının Şəbüstərdəki qərargahını ziyarət edərkən deyib ki, “qlobal təkəbbür, cinayətkar Amerika, sionist qurum və İranın digər düşmənləri İranla quru müharibəsinin ancaq məğlubiyyət və itkilərlə nəticələnəcəyi qənaətinə gəliblər və buna görə də bu məsələni tamamilə yenidən nəzərdən keçiriblər” (Fars).

General-mayor Musəvi və briqada generalı Vahidi mətbuata açıqlamalarında iddia ediblər ki, İran Silahlı Qüvvələri düşmən təhdidlərinə qarşı son dərəcə hazırlıqlıdır.

Səfərinin, İsrail müdafiə nazirinin Bakıya gəlişi ilə əlaqəsi olmadığını deyən Baqiri "Azərbaycanla münasibətlərin inkişaf etdiyini, sərhəd və təhlükəsizlik məsələlərində heç bir problem olmadığını" vurğulayıb. Amma ondan fərqli olaraq İranın müdafiə naziri Məhəmməd Rza Aştiani İsrail rəsmisinin səfərini şərh edərkən, “İsrail öz fəaliyyətini həyata keçirir, lakin daxili məsələlərdə mövcud vəziyyətə çox qərq olub” deyib (Aljarida). İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun baş komandanı, general-mayor Hüseyn Səlami isə Xuzestana səfəri zamanı çıxışında bildirib ki, “ölkənin təhlükəsizliyini pozmağa çalışan hər kəsi məhv edəcəyik, lakin buna ehtiyacı olanları xilas edəcəyik”. O, İranın düşmənlərinin nifaq səpməkdə və mədəni müdaxilə yolu ilə dini və mədəni kimlikləri dəyişdirməyə çalışdıqlarını deyib. Səlami qeyd edib ki, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun qüvvələri ölkəyə hücum edən hər kəslə şiddətlə qarşı-qarşıya gələcək və İranın təhlükəsizliyini pozmağa çalışan hər kəsi məhv edəcək (Sputnik Arabi). Baş Qərargah rəisi özü də deyir ki, ölkə silahlı qüvvələrinin çəkindirici gücü həmişə olduğu kimi yüksəkdir və silahlı qüvvələrin bütün birləşmələri tam döyüş hazırlığındadır.

Göründüyü kimi, təkzib edilməsinə rəğmən bu səfərlər məhz İsrail rəsmilərinin Azərbaycana səfərinə cavabdır. Xuzistan da İsraillə sıx əməkdaşlıq edən Şimali İraqla həmsərhəddir. Eyni vaxtda silahlı qüvvələrin baş komandanı Azərbaycanla həmsərhəd bölgələrə, SEPAH komandiri isə İraqla sərhədlərə ezam olunur, döyüş hazırlığı yoxlanır, düşməni məhv etməyə hazır olduqlarını bəyan edirlərsə, bunun sıravi yoxlanış olduğunu güman etmək gülünc olardı. Üstəlik, Səlami yalnız ordunun döyüş hazırlığından bəhs etmir, İrana xarici mədəni müdaxilə yolu ilə dini və milli kimliyin dəyişdirilməsi təhlükəsindən danışır. Cəmi bir il əvvəl Səlami belə çıxışı Təbrizdə cümə xütbəsi zamanı etmiş və o təsiri yayan ölkənin adını da çəkmişdi-Azərbaycan Respublikası. Sadəcə, budəfəki “yoxlanışın” böyük ajiotaj yaratması indi İranın marağında deyil, çünki həm Rusiya, həm də Çinlə aralarında soyuqluq yaranan vaxta təsadüf edir. Tehran-Moskva-Pekin ittifaqından bəhs edərək ABŞ-a qarşı alternativ güc olduqlarını iddia etmələrinə rəğmən, həm Çin, həm Rusiya Körfəz ölkələri ilə, xüsusən BƏƏ ilə ərazi mübahisələrində ərəb tərəfini müdafiə edir, Çin Küveytlə İran arasında enerji yataqları mübahisəsində Küveytin tərəfindədir. Üstəlik, İran neftini İraq nefti ilə əvəzləməyə başlayıb və “Şimal -Cənub” dəhlizi üçün Çabahardan Astaraya İran yolu ideyasına alternativ olaraq İraqın Əl Fau limanında başlayaraq Türkiyəyə və Azərbaycana keçəcək yol ideyasına maraq göstərir. İndiki halda Şimal-Cənub dəhlizinin reallaşması xeyli dərəcədə Azərbaycandan asılıdır, odur ki, İranın nəqliyyat nazirliyi Azərbaycan tərəfi ilə təmasları sıxlaşdırır, infrastruktur çatışmazlıqlarını aradan qaldırmaq üçün işləri sürətləndirməyə çalışır. Yəni döyüş hazırlığının indiki yoxlanmasının ötən illərdən fərqli olaraq Azərbaycana təhdidlər deyil, dostluq mesajları ilə müşayiət olunması, ajiotaj yaratmadan keçirilməsi, qonşuluq əlaqələrinin gərəyinin qəfil dərk edilməsinin nəticəsi deyil, sadəcə məcburiyyətdir.

Amma yoxlanışın məhz Azərbaycana təhdid səciyyəsində olmasını tanınmış azərbaycanofob Ehsan Müvəhhədian da təsdiqləyir. O, bu hazırlıq məşqlərinin bir məqsədinin də Qarabağ münaqişəsində erməni tərəfə dəstək nümayişi olduğunu da gizlətmir. Müvəhhədian Ağdam-Xankəndi humanitar yardım yolunu, eləcə də Bərdə-Ağdam dəmir yolunun Xankəndiyə qədər uzadılması planını İran üçün təhlükəli sayır. Belə ki, onun fikrincə, Laçın yolunun Ağdam istiqaməti ilə əvəz edilməsi Qarabağ ermənilərinin azərbaycanlılarla təmasa girməsi və dialoq üçün münbit zəmin yaradır ki, həm ruslar, həm də İran burda etnik ermənilərin Azərbaycana “məcburi inteqrasiya”sını görürlər. İranlı ekspert xatırladır ki, Ağdam istiqamətində humanitar daşımalar ilk dəfə Rusiya sülhməramlılarına təklif olundu, amma ruslar qəti şəkildə bundan imtina etdilər, çünki Bakının daşımalara nəzarətini istəmirdilər. “Bakı Dağlıq Qarabağ ermənilərini əsir götürmək, təhqir etmək və sonra vətənlərindən qovmaq istəyir. Həm İrəvan, həm də Stepanakert (Xankəndi) bu genosid ideyasına qarşı çıxmalıdır. İran öz şimal-qərb sərhədlərində hərbi təlimlərin iki raundunu keçirməyə məcburdur ki, Əliyevi, Ərdoğanı və onların sahiblərini cəzalandırsın” (İran diplomacy).

Cəmaləddin Quliyev, siyasi ekspert