Osteoporoz (sümük itkisi) sümüklərin zəifləməsinə və kövrəlməsinə səbəb ola bilər. Sümük itkisinə ən çox qadınlarda rast gəlinir.

Osteoporoz üçün risk qrupuna kimlər daxildir:

• Sınıqla nəticələnməyən spontan və ya travma nəticəsində yaranan sınıqlar,

• Gənclik dövrünə nisbətən 4-6 sm-dən çox qısalmanın olması,

• Kiçik və nazik skelet quruluşu,

• Valideynlərində omba sınığı olanlar,

• Siqaret və spirtli içki qəbul edənlər,

• Kortizon dərmanlarını 3 aydan çox istifadə edənlər,

• Qeyri-kafi kalsium və D vitamini çatışmazlığı olanlar,

• Fiziki fəaliyyət və idmanla məşğul olmayanlar və uzun müddət yataq xəstəsi olanlar sümük itkisi baxımından risk qrupundadırlar və ilkin mərhələdən lazımi tədbirlər görülməlidir.

Sümük itkisinin qarşısının alınmasında təbii üsullar:

• Kalsium dəstəyi

Uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə qəbul edilən kalsium sağlam və güclü skelet sistemi üçün vacibdir. 1 stəkan süddə təxminən 300 mq kalsium, 1 dilim çedar pendirində 210 mq və 1 porsiya qızılbalıqda təxminən 200 mq kalsium var.

• Fiziki fəaliyyət

Gündəlik həyatda fiziki fəaliyyətinizi artırın. Lift əvəzinə pilləkənlərdən istifad edin, avtomobilə minmək əvəzinə piyada gedin.

Gəzinti, qaçış, tennis, rəqs kimi sümüklərə yük verən məşqlərə laqeyd yanaşmayın, amma həddindən artıq olmasın.

• Vitamin D

Vitamin D sümükləri gücləndirmək üçün çox faydalıdır. Vitamin D həzm sistemində kalsiumun udulmasını artırır və sümük əmələ gəlməsini artırır. Günəş işığına məruz qalmaq və gündə orta hesabla 15 dəqiqə günəş şüasına məruz qalmaq gündəlik D vitamini ehtiyacı üçün kifayət edir.

• Siqaret və alkoqoldan imtina etmək şərtdir

Siqaret və spirtin tərkibindəki zəhərli maddələr sümük əmələ gəlməsinə cavabdeh olan hüceyrələri öldürür və sümük əmələ gəlməsində rol oynayan estrogen kimi hormonların azalmasına səbəb olur. Belə ki, həzm sistemində kalsiumun sorulması azalır və böyrəklərdən kalsiumun xaric olması artır. Nəticədə bədəndə istifadə olunacaq kalsiumun miqdarı azalır və sümük əmələ gəlməsi mümkün olmur.

• Kifayət qədər və balanslaşdırılmış protein qəbulu

Sümüyün 50%-i proteindir. Buna görə də, sümük sağlamlığını və osteoporoza qarşı müqaviməti qorumaq üçün kifayət qədər protein qəbulu lazımdır. Orta ölçülü yumurtada 6 qram, 100 qramlıq toyuqda 20 qram, 100 qram qızılbalıqda isə 19 qram protein var.

• Kofein istehlakı azaldılmalıdır

Kofein, siqaret və alkoqol kimi, sümük meydana gəlməsini azaldır, sümük itkisi ehtimalını artırır.

• Duz istehlakını balanslaşdırın

Həddindən artıq duz istehlakı sümüklərin zəifləməsinə və osteoporoza səbəb olur. Həmçinin osteoporoza qarşı işlənmiş qidalardakı duz nisbətlərinə nəzarət edərək istehlak etməyə diqqət edin.

• Süd istehlakınızı artırın

Sümük sağlamlığı üçün kalsium qəbuluna diqqət edin və kifayət qədər süd və süd məhsulları istehlak edin. Darçın və ya meyvə püresi ilə süd istehlak etmək bir seçim ola bilər.

• Pilləkənlər, xalçalar, kabellər yıxılmaya səbəb ola bilər. Yaşayış mühitinizdə lazımi tənzimləmələr edərək yıxılma riskinizi minimuma endirin.

• Müntəzəm sağlamlıq yoxlamalarınız

Kifayət qədər və balanslaşdırılmış protein qəbuluna laqeyd yanaşmayın və həkiminizlə məsləhətləşin və sümük sıxlığınızı vaxtında ölçdürün.

• Yaxşı qidalar

Quru gavalı: Gavalı sümük və əzələ kütləsini artırır. Bu səbəbdən gün ərzində qəlyanaltılarınızda gavalı istehlak edə bilərsiniz.

Badam: Badam yüksək miqdarda kalsium ehtiva edir. Süd və badamın birlikdə istehlak edilməsi məsləhət görülür.

Qatıq: Sümükləri gücləndirmək üçün hər gün bir kasa təbii qatıq istehlak edin.

Limon: Sümük sağlamlığınız üçün limonlu su, bol limon salatı və evdə hazırlanmış şəkərsiz limonadaya üstünlük verilə bilər.

Balıq: Omeqa 3 ilə zəngin balıqlar osteoporozun qarşısını almaq üçün istehlak edilməlidir. Balıq istehlakı həm ürək sağlamlığını, həm də sümük sağlamlığını dəstəkləyir.

İspanaq: Əzələ və sümük əmələ gəlməsini dəstəklədiyi üçün ispanaq osteoporozun düşmənidir.

Kaliumla zəngin qidalar (banan, pomidor, portağal suyu) bədəndə kalsiumun saxlanmasına da kömək edir.

Mənbə: TRT