Son illər ərzində xorultu və yuxunun obstruktiv apnoe sindromu (YOAS) diggət mərkəzindədir. Əhali arasında yetişkin şəxslərdə (əsasən 30-35 yaşdan yuxarı) daha çox rast gəlinir. Nəticədə bu patologiya ayrı bir xəstəlik – Ronxopatiya olarag ayrılmışdır. Xoruldamağa ağız- udlağın yumşaq toxumalarının vibrasiyası səbəb olur və yuxu zamanı havanın yuxarı tənəffüs yollarından çətinliklə keçdiyini göstərir. Xoruldama zamanı özünə məxsus səs yaranır. Xorultu əsasən dərin yuxu zamanı insanın arxası üstə uzandığı vəziyyətdə baş verir. Bu zaman nəfəs almada asanlıqla vibrasiya edən yumşaq damağın tam boşalması üçün optimal şərait yaranır.
Aşağıdakı xəstəliklər zamanı xorultu və YOAS yaranır:
1) – burun tənəffüsünün pozulmasına gətirib çıxaran, burun boşluğunda anatomik və fizioloji dəyişiklər;
2) – burun-udlaqda anatomik və fiziolji dəyişikliklər;
3) – yumşaq damaq və damaq dilçəyinin selikli qişasının hiperplaziyası;
4) – ağız- udlağin limfoadenoid törəmələrinin hiperplaziyası;
5) – insanın artıq bədən çəkisi olduğu zaman udlağın selikaltı təbəqəsində piy yığıntıları;
6) – ağız-udlağın əzələ aparatının neyrogen çatışmazlığı;
Xorultuya, həmçinin, genetik amillər və ətraf mühitin təsiri də meyl yaradır. İnsanın yaşı artıqca udlağın yumşaq toxumalarının tonusu azalır və xorultunun yalnız tezliyi deyil, həm də ifadə dərəcəsi artır.
Xorultunun və YOAS-in mexanizmi: yuxuya gedərkən burun- udlag və ağız- udlag əzələləri boşalır. Əvvəlcə tənəffüs yolları divarlarının bir- birinə dəyməsi səbəbindən xorultu əmələ gəlir, daha sonra isə ağız- udlağın divarları enir və ağ ciyər ventilyasiyası kəsilir. Nəticədə 20- 90 san. ərzində insanda tənəffüs dayanır. Bu isə hipoksiyaya gətirib çixardır. Hipoksiyadan bütun toxuma və orqanlar əziyyət cəkir. Neqativ informasiya beyinə çatır və onu qıcıqlandırır. Bu anda insan xoruldayır, tənəffüs yollarını “açır”, 6-7 nəfəs alır. Tənəffüsun dayanmasının bu cür epizodları bir gecə ərzində 400 – 700 dəfəyə qədər ola bilər. Bu da gecə yuxusunun pozulmasına və səhər yuxuculluğa gətirib çıxarır.
Xorultu, YOAS və fəsadlarının diaqnostikasının ən informativ metodu – Polisomnoqrafiyadır; polisomnoqrafiya – yuxu zamanı orqanizmin müxtəlif funksiyalarının kompleks monitorinqidir.
Xəstəliyin müalicəsi səbəbinə görə aparılır:
- bədən çəkisinin azalması;
- siqaretdən imtina etmək;
- alkogol, trankvilizator və yuxu gətirici preparatların qəbulunun (xüsusuilə də, gecə) dayandırılması;
- yuxu zamanı bədənin vəziyyətinin dəyişməsi;
- CPAP – terapiya( ing.dil. “continuous aitway pressure”) – ən efektiv konservativ müalicə metodudur.
Bu patologiya yalnız tibbi deyil, həm də sosial problemdir və vaxtında aşkar edilib aradan qaldırılması vacibdir.

Ailehekimiklinikasi.az