ABŞ Prezidenti Donald Trampın Türkiyəyə səfərindən sonra İran ətrafında baş verən hadisələr beynəlxalq miqyasda diqqətlə izlənilir. Trampın Ankarada “İranla atəşkəs bitdi” elanı və iki gündür ABŞ-ın bu ölkəyə hücumları davam etdirməsi narahatlıq doğurub.

Bunu şərtləndirən səbəb nədir? Müharibənin bitməsi Trampa sərf etmir?

Globalinfo.az-a danışan Yaxın Şərq üzrə ekspert Əlimusa İbrahimov deyib ki, bu gün bölgədə baş verən hadisələr bütün dünya ictimaiyyəti tərəfindən diqqətlə izlənilir:

“Bir çoxları inanırdı ki, ABŞ ilə İran arasında sülh danışıqları normal davam edir. Hətta ABŞ və İran tərəfindən verilən bəyanatlar da bunu təsdiqləyirdi. Lakin müəyyən mərhələdən sonra hadisələr yenidən qızışmağa başladı. Təbii ki, atəşkəsin pozulmasının əsas səbəbi tərəflərin razılığa gələ bilməməsi və ya qarşılıqlı iddialarından geri çəkilməməsidir.

Biz dəfələrlə şahid olmuşuq ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın verdiyi bəyanatlar ilə İran tərəfinin açıqlamaları üst-üstə düşmür. Tərəflər əksər hallarda bir-birini təkzib edir. Buna görə də atəşkəsin kövrək olacağı əvvəlcədən bəlli idi.

Sülh hər iki tərəfə lazımdır. Hər biri öz səviyyəsində sülhə ehtiyac duyur. Amma vəziyyət elə gətirib ki, tərəflərin hər ikisi öz iddialarında israrlıdır. Bu da bugünkü gərginliyə səbəb olur.

ABŞ-ın istəyi odur ki, onun mövqeyi qəbul edilsin və irəli sürdüyü tələblər yerinə yetirilsin. İran isə ABŞ-ın hazırkı vəziyyəti uzun müddət davam etdirə bilməyəcəyini əsas götürərək öz şərtlərini irəli sürür.

ABŞ-ın şərtləri aydındır. Bəs İran nə istəyir? Tehran Hörmüz boğazındakı vəziyyəti əvvəlki səviyyəyə qaytarmaq istəmir. Uranın zənginləşdirilməsindən imtina etmək niyyətində deyil. Eyni zamanda, proksi qüvvələrə yardımları da dayandırmağı düşünmür”.

Politoloq bildirib ki, ABŞ üçün digər ciddi problem isə İsraildir:

“İsrail dövləti və baş nazir Benyamin Netanyahu danışıqların əvvəlində bunu qəbul etsə də, sonradan prosesin pozulması üçün əlindən gələni etdi. Yəni İsrail başından etibarən danışıqlara qarşı idi. Yəhudi lobbisi vasitəsilə təzyiqlər də davam edir.

Bütün bunlar ABŞ Prezidentinin İrana qarşı hücumların davam etdirilməsini dəstəkləməsi ilə nəticələnir. Tramp bəyan etdi ki, hücumlar davam edəcək və danışıqlar olmayacaq. Lakin bu mövqenin nə qədər qüvvədə qalacağı sual altındadır. Çünki Tramp ümumiyyətlə mövqeyini tez-tez dəyişir.

Bu bəyanatın nə qədər davamlı olacağı bəlli deyil. Vasitəçilər – Pakistan və Qətər yenidən prosesə qoşula bilər. Tərəflərin təkrar danışıqlar masasına qayıtması da istisna deyil”.