Azərbaycanda kirayə mənzil bazarı ilə bağlı son dəyişiklik hələ də müzakirə edilir. Belə ki, kirayə verənlərdən tutulan verginin 14 faizdən 10 faizə endirilməsinə baxmayaraq, bu rəqəmin bir çox ölkələrlə müqayisədə yüksək olduğu deyilir.

Bu qərar mənzillərin qeyri-rəsmi kirayə verilməsinə şərait yarada və vergidən yayınma hallarına mənfi təsir göstərə bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan əmlak üzrə ekspert Anar Nəsirov deyib ki, əvvəllər yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri arasında fərq qoyulmurdu:

“Hər ikisindən 14 faiz gəlir vergisi tutulurdu. Bu yüksək dərəcəyə görə vətəndaşların təxminən 99 faizi vergidən yayınır, icarəçilərlə müqavilə bağlamır və dövlətə ödəniş etmirdi. Sonradan dəyişiklik edilərək yaşayış sahələri üçün vergi 10 faizə endirildi. Lakin bu, hələ də yüksəkdir və qonşu ölkələrlə müqayisədə daha çoxdur – vergi dərəcələri adətən 5-6 faizdir. Fikrimcə, verginin yüksək olması yenidən qeyri-rəsmi icarə münasibətlərinin artmasına səbəb ola bilər. Yəni ev sahibi və kirayəçi arasında müqaviləsiz, qeyri-şəffaf sövdələşmələr davam edəcək və vergidən yayınma hallarını azaltmaq mümkün olmayacaq. Evin təmiri, saxlanılması, məişət avadanlıqlarının 5-8 ildən bir yenilənməsi kimi xərclər nəzərə alındıqda, 10 faizlik vergi əmlak sahibləri üçün əlavə yük yaradır”.

Ekspertin sözlərinə görə, vətəndaşlar vergini könüllü ödəyə bilməlidirlər:

“Vergi dərəcəsi 4, maksimum 5 faiz olmalıdır. Belə olan halda əmlak sahibləri rəsmi kirayə müqaviləsi bağlamağa meyilli olarlar. Bu isə həm əmlak sahibini hüquqi risklərdən qoruyar, həm də mənzildə baş verəcək hər hansı qanunsuzluq halında məsuliyyətin dəqiq müəyyən edilməsinə imkan verər. Hazırda kirayə verənlərin təxminən 98-99 faizi vergi ödəmir və qaydalardan yayınır. Vergi dərəcəsi azaldılsa, əksəriyyət könüllü şəkildə müqavilə bağlayar, vergi ödəməyə başlayar, bu da dövlət üçün əlavə və davamlı gəlir mənbəyi olar. Amma 10 faiz dərəcəsi saxlanılarsa, insanların qaydalara əməl edəcəyini gözləmək çətindir”.