Narahat ayaqlar sindromu kişilərdə və qadınlarda görülə bilən ümumi sinir sistemi pozğunluğudur.

Xəstələr tərəfindən tam təsvir edilə bilməyən bir xəstəlik olsa da, ayaq və ayaqlarda, bəzi xəstələrdə isə qollarda qaşınma, titrəmə, ağrı, yanma və karıncalanma kimi əlamətlərlə özünü göstərən bir xəstəlikdir. Narahat ayaqlar sindromu bəzi hallarda əzələ krampları və uyuşma ilə qarışdırıla bilər. Bu, xəstəliyin diaqnozunu və müalicə prosesinin başlanmasını gecikdirir. Bu səbəbdən narahat ayaq sindromu əlamətləri olan xəstələrdə ətraflı müayinə ilə problemin qaynağının müəyyən edilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Narahat ayaqlar sindromu sinir sisteminin ən çox görülən xəstəliklərindən biridir. Bu xəstəliyə tutulmuş şəxslər xüsusilə istirahət zamanı ayaqlarda, bəzən qollarda narahatlıq hissi keçirirlər. Xəstəlik hər yaşda baş verə bildiyi üçün xəstəliyin yaratdığı problemlər yaşla artır. Şəxs hərəkətsiz qalırsa, təsirlənmiş ərazilərdə narahatlıq hissinin artması müşahidə olunur. Bir çox xəstə hərəkətə keçmək üçün idarəolunmaz bir istəkdən şikayətlənir. Xüsusilə gecə saatlarında artan bu narahatlıq hissi xəstələrin həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir. Xəstəliyin səbəb olduğu yuxu problemləri bir çox narahat ayaq sindromu xəstəliklərində də müşahidə edilə bilər.

Narahat ayaq sindromunun əlamətləri hansılardır?

Narahat ayaq sindromundan əziyyət çəkən şəxslərdə görülən simptomlar aşağıdakı kimi sıralana bilər:

Ayaqlarda narahatlıq hissi

Narahatlıq hissi səbəbiylə daimi hərəkət ehtiyacı

Gecələr artan ağrı və narahatlıq

Təsirə məruz qalan ərazini hərəkət etdirərək ağrı və narahatlığın qısa müddətə azaldığı hissi

Ayaqlarda qeyri-iradi seğirmələr

Narahat ayaqlar sindromunun səbəbləri nələrdir?

Narahat ayaq sindromu tez-tez naməlum (idiopatik) şəkildə baş verir. Bəzi hallarda xəstəliyin yaranmasında fərddəki digər amillər də rol oynayır. Bunlardan bəzilərini aşağıdakı kimi sadalamaq olar:

genetik meyllər

Dopamin balanssızlığı

Hamiləlik (xüsusilə son trimestr)

Dəmir çatışmazlığı və ya digər səbəblərdən qaynaqlanan anemiya

neyropatiya

həddindən artıq spirt istifadəsi

Onurğa beynində onurğa beyni və ya onurğa blokunun formalaşması

Serotoninin miqdarını artıran antidepresan və antipsikotik dərmanların istifadəsi

Narahat ayaqlar sindromu necə diaqnoz qoyulur?

Narahat ayaq sindromu diaqnozunun qoyulması üçün ilk növbədə şəxsin xəstəlik tarixçəsi və ailəsində görülən xəstəliklər ətraflı öyrənilməlidir. Xəstəlikdən şübhələnən hallarda fiziki və nevroloji müayinələr aparılır. Yuxu pozğunluğu sahəsində mütəxəssis olan həkimlərin də diaqnoz mərhələsində xəstələri müayinə etməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xəstəliyin diaqnozunda bəzi elektrofizioloji testlər və qan testləri istifadə edilə bilər. Diaqnostik testlər nəticəsində narahat ayaq sindromu diaqnozu qoyulan xəstələrdə müalicə prosesi ciddi şəkildə planlaşdırılmalıdır.

Narahat ayaqlar sindromunun hansı növləri var?

Narahat ayaqlar sindromu əsasən 2 alt qrupa bölünür:

İdiopatik Narahat Ayaq Sindromu: Bu tip narahat ayaqlar sindromunda xəstəliyin dəqiq səbəbi bilinmir. Genetik mənşəli idiopatik narahat ayaqlar sindromu və qeyri-ailəvi narahat ayaqlar sindromu bölünə bilər.

İkincil Tip (İkincil) Qurdsuz Ayaq Sindromu: Bu tip xəstəlikdə, narahat ayaq sindromu, fərddəki hər hansı digər pozğunluq səbəbiylə meydana gəlir. Bu xəstəlik; Polineyropatiya, böyrək xəstəliyi, parkinson, anemiya, hamiləlik, vitamin və ya mineral çatışmazlığı, bəzi revmatik xəstəliklər ola bilər.

Narahat ayaq sindromunun müalicəsi hansılardır?

Narahat ayaq sindromunun müalicəsində xəstəliyin növünün müəyyən edilməsi çox mühüm rol oynayır. Xəstəliyin altında yatan dəmir çatışmazlığı və ya anemiya kimi hər hansı bir problem varsa, ilk növbədə bu problemi aradan qaldırmaq üçün bir müalicə planı tətbiq edilməlidir. Digər hallarda masaj, isti və soyuq kompres tətbiqləri, idman və dərman müalicəsi istifadə edilə bilər. Qidalanmanın da böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi bu xəstəlikdə kofein kimi xəstəliyi tətikləyən maddələrin pəhrizlə qəbulunu nəzarət altında saxlamaq faydalıdır. Bunların xaricində narahat ayaq sindromu olan xəstələr stress, siqaret, uzun müddət hərəkətsiz olmaq kimi hallardan uzaq durmalıdırlar. Əgər sizdə də narahat ayaq sindromu varsa, həkiminizlə məsləhətləşməlisiniz.

Müəyyən edilmiş müalicə prinsiplərinə riayət etməklə və mütəmadi olaraq müayinələrdən keçməklə xəstəliyin yaratdığı problemlərin qarşısını ala və həyat keyfiyyətinizi artıra bilərsiniz.