İnsanların ən kiçik bir sağlamlıq şübhəsi üçün belə ilk müraciət etdiyi yer artıq xəstəxanalar deyil, axtarış motorlarıdır. Lakin, saniyələr ərzində əldə edilən bu məlumatlar çox vaxt natamam və ya kontekstdən kənar olur. Mütəxəssislərin fikrincə, bu, sadə bir simptomu lazımsız narahatlığa çevirməklə yanaşı, səhv müdaxilələrə də yol açır.

Medicina.az xəbər verir ki, bu məqamda ictimaiyyət arasında "Google sindromu" kimi tanınan yeni bir davranış modeli ortaya çıxır.

Mütəxəssislər tərəfindən vurğulanan bu tendensiya, məlumat əldə etmək rahatlığı ilə yanaşı, səhv qərarlar riskini də gətirir.

GOOGLE SİNDROMU NƏDİR?

Google sindromu, internetdə yaşadığı bir simptomu araşdıraraq özünə diaqnoz qoymağa çalışan bir şəxs kimi müəyyən edilir və çox vaxt ən pis ssenariyə meyl edir. Bu, elmi olaraq "kiberxondriya" anlayışı ilə izah olunur.

Tədqiqatlar göstərir ki, hər yeni onlayn axtarış narahatlığı azaltmaq əvəzinə artıra bilər və bu dövr təkrarlanan bir davranışa çevrilər. Problem məlumat əldə etməkdə deyil; bu məlumatın səhv şərh edilməsi və qərar qəbuletmə prosesinə nəzarətsiz daxil edilməsidir.

Məlumatlar göstərir ki, bu davranış istisna deyil, norma halına gəlib. ABŞ-da aparılan araşdırmalara görə, yetkinlərin təxminən 58%-i son bir ildə internetdə sağlamlıqla əlaqəli bir mövzuda məlumat axtarıb. Daha son sorğular bu nisbətin 70%-i keçdiyini göstərir.

Daha da təəccüblüsü budur: insanların böyük bir hissəsi nəinki axtarış edir, həm də gördükləri ilk nəticələrə müəyyən dərəcədə etibar edir. Axtarış motoru nəticələrinin, xüsusən də süni intellekt tərəfindən yaradılan xülasələrin başında görünən məzmun "dəqiq məlumat" qavrayışını gücləndirir.

ƏN BÖYÜK RİSK SƏHV DİAQNOZ DEYİL, SƏHV QƏRARLARDIR

Mütəxəssislərin fikrincə, əsl təhlükə səhv məlumata daxil olmaq deyil, ona əsasən hərəkət etməkdir. Valideynin sadə bir səpgini allergiya ilə səhv salıb dərman verməsi və ya qeyri-ciddi bir vəziyyəti ciddi bir xəstəlik kimi qəbul etdiyi üçün panikaya düşməsi ən çox yayılmış nümunələr arasındadır.

Tədqiqatlar göstərir ki, simptom yoxlayıcı sistemlər əvvəlcə düzgün diaqnoz qoymaq nisbətinə çox aşağı malikdir; bəzi hallarda hətta təcili hallar belə kifayət qədər təcili kimi qiymətləndirilmir. Bu, internetdən əldə edilən məlumatların natamam kontekst səbəbindən səhv nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir.

Kiberxondriyanın digər davranışlardan fərqləndirən ən vacib məqam onun dövri təbiətidir. İnsan bir simptomu araşdırır və daha çox oxuduqca daha çox ehtimalla qarşılaşır ki, bu da narahatlığı artırır. Artan narahatlıq daha çox axtarışa səbəb olur. Bu dövr zamanla idarəolunmaz bir vərdişə çevrilə bilər. Mütəxəssislər bu vəziyyəti "rəqəmsal dövrün sağlamlıq narahatlığı" kimi təsvir edirlər.

EKSPERTLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ

Həkimlər və səhiyyə orqanları internetin tamamilə dezinformasiya mənbəyi olmadığını vurğulayırlar, lakin təkbaşına kifayət qədər hesab edilməməlidir. İnternetdən əldə edilən məlumatlar ilk növbədə məlumatlılığı artırmalıdır, diaqnoz və müalicə prosesi mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

"İnternetdə gördüm" yanaşmasının, xüsusən də uşaqlar, hamiləlik və xroniki xəstəliklərə gəldikdə, ciddi risklər daşıdığı vurğulanır. Çünki hər simptom ekranda göründüyü qədər sadə deyil. Bəzən səhv axtarış səhv qərara səbəb ola bilər.