Bəzən tam sağlam insanda sidik analizi zamanı duzlar (onlara "qum" da deyilir) aşkar olunur.

Sağlam insanların sidiyində duzların cüzi miqdarda olması xəstəliyin əlaməti sayılmır. Saglamolun.az bildirir ki, bu bəzi qidaların artıq miqdarlarda qəbulu ilə bağlı ola bilər. Lakin duzların sidikdə daim aşkar olunması və onların miqdarının çox olması artıq patoloji hal sayılır və müayinə və müalicə tələb edir.

Adi duzla və qumla böyrəklərdə olan duzların heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu həll olunmamış birləşmələrdir (urat, oksalat, fosfatlar). Bu maddələr orqanizmdə bəzi mübadilə proseslərin nəticəsində əmələ gəlir və daha sonra böyrəklər vasitəsilə orqanizmdən xaric olunur. Bəzi səbəblərə görə bu duzlar böyrəklərdən çıxmaya bilər və nəticədə burada yığıla bilər. Bu həm yaşlı insanlarda, həm də uşaqlarda baş verə bilər.

Böyrəklərdə duzların yığılması heç də yaxşı hal deyil. Gələcəkdə bu böyrəklərdə daşların (konkrementlər) əmələ gəlməsinə və nəticədə böyrək daşı xəstəliyinə səbəb ola bilər.

Duzlar hansı səbəblərə görə yığılır?

- İrsiyyət. Bəzi ailələr var ki, bu ailələrin bir neçə üzvü böyrək daşı xəstəliyindən əziyyət çəkir. Bu irsi faktordur - nəsldən nəslə ötürülən müəyyən mübadilə proseslərinin xüsusiyyətlərinə görə duzlar bu insanların böyrəklərində daha tez yığılır.

- Orqanizmdə kalsiumin həddən artıq olması və həminin qanda sidik turşusunun çoxlu miqdarda yığılması da böyrəklərdə duzların yığılmasına səbəb ola bilər.

- Susuzlaşma (xüsusilə xroniki susuzlaşma) zamanı sidik qaha qatı olur ki, böyrəklər duzları orqanizmdən tam effektli şəkildə xaric edə bilmir və duzlar burada yığılmağa başlayır. Susuzlaşmanın səbəbi həm mayenin az miqdarda qəbulu, həm də sidikqovucu preparatların qəbulu ola bilər.


- Böyrəklərdə gedən iltihabi proseslər də duzların yığılmasına səbəb ola bilər. Xəstə böyrəklər öz işinin öhdəsindən tam şəkildə gələ bilmir və nəticədə burada duzlar yığılmağa başlayır.

- Düzgün olmayan qidalanma (duzlu, qızardılmış, hisə verilmiş qidaların, ət məhsullarının həddən artıq qəbulu).

Əksər hallarda böyrəklərdə az miqdarda duzların olması özünü heç bir simptomla büruzə vermir və təsadüfən analiz zamanı təyin olunur.

Lakin kiçik duz kristalları sidik yollarında hərəkət etdikdə selikli qişa zədələnir ki, bu da iltihaba və ağrılara səbəb olur. Belə iltihabın simptomları:

- Sidik ifrazı zamanı ağrılar.

- Tezləşmiş sidik ifrazı.

- Bel nahiyəsində kəskin kəsici ağrılar.

- Sidik bulanıq olur, bəzən sidikdə qan izləri ola bilər.

Böyrəklərdən duzları təmizləməkdən əvvəl onların burada yığılmasının səbəblərini araşdırmaq lazımdır. Uroloq (və ya nefroloq) xəstəni əlavə müayinələrə göndərir (USM, qan analiz və s.).

Daha sonra həkim lazım olan müalicə təyin edir. Müalicə konservativ (dərmanların köməyi ilə) üsulla aparılır. Xəstəyə sidikqovucu preparatlar, otlar, duz kristallarını parçalayan preparatlar, antibiotiklər təyin oluna bilər. Müalicə zamanı xəstə kifayət qədər maye (ən yaxşı variant - təmiz su, gündə 2 l-dən az olmayaraq) qəbul etməlidir ki, duzların xaric olunması prosesi daha tez, ağrısız və effektli olsun.

Müalicə zamanı və həmçinin müalicədən sonra həkim xəstəyə müəyyən pəhriz təyin edə bilər.

Böyrəklərdə duz olan insanlar hərəkətli olmalı, bədən tərbiyəsi, idmanla məşğul olmalıdır. Bu böyrəklərdə durğunluq prosesləri azaldır və böyrəklərin təbii yolu ilə təmizlənməsinə kömək edir.