Enkoprez tibbi bir səbəb olmadan uşaqların 4 yaşdan etibarən nəcis ifrazına nəzarət edə bilməməsidir.

Əgər uşaq

4 yaşını tamamlayıbsa

3 ay ərzində həftədə azı 1 dəfə batırırsa

Ortada hər hansı bir tibbi səbəb yoxdursa

Mövcud vəziyyət uşaqda və ailədə ciddi narahatlığa yol açırsa deməli enkoprezdən əziyyət çəkir.

Enkoprezdən əziyyət çəkən uşaqlar:

Utanma hissi ilə qarşı-qarşıya qalır

Özünə inamları zədələnir

Rəddedilmə, alçalma qorxusu ilə yaşayır

Özlərini günahlandıırır

Ünsiyyətdən qaçaraq özlərinə qapanır

Bir çoxunda batırdığı paltarları gizlətmək kimi davranış formalaşır

Enkoprezin növləri:

Primer (birincili) enkoprez-valideyn bir neçə dəfə uşağa tualet təlimini öyrətsə də, ona böyük bayıra çıxma vərdişini aşılasa da hər dəfəsində uşaq batırır, cəhdlər öz nəticəsini vermir.

Seconder (ikincili) enkoprez-uşaq ən azı bir il boyunca nəcis ifrazına nəzarət etdiyi halda birdən-birə uyğunsuz yerlərdə batırmağa başlayır. Burada psixoloji faktlar vacibdir.

Enkoprezin tipləri:

Qəbizliklə olan enkoprez

Qəbizliyin olmadığı enkoprez

Enkoprezin səbəbləri:

Fizioloji səbəblər

Qəbizlik

Mədə-bağırsaq infeksiyaları

Qalın bağırsağın son bölgələrində yer alan darlıqlar

Ağrılı bayıra çıxmağa səbəb olan çatlar, yaralar

Bağırsaqları idarə edən əzələlərin işində pozuntu

Psixoloji

Düzgün aparılmayan tualet təlimi

Diqqətdən kənar qalma

Depressiya

Tualetə getməklə əlaqəli qorxular

Yeni qardaşın (bacının) doğumu

Təcavüzə məruz qalmaq

Ailədaxili münaqişə

Valideynlərdən birinin yoxluğu

Ayrılıq qorxusunun olması

Uşağa və ailəyə təsir edən travmalar və.s

Enkoprezlə yanaşı müşahidə oluna bilən problemlər

Enurez

Autizm

Onanizm

Öyrənmə çətinliyi

Gec danışma

Nevroloji, əqli, fiziki inkişaf gerilikləri

Diqqət əksikliyi və hiperaktivlik və s.

Müdaxilə:

Enkoprezə müdaxilə prosesi əsasən 3 istiqamətdə aparılır.

Tibbi müdaxilə-dərman qəbulu, lifli qidaların üstün olduğu dieta, rejim

Psixoanaliz ilə-birbaşa (oyun terapiyası, psixoterapiya, qrup terapiya) və dolayı (ailə terapiyası, valideynləri, lazım gələrsə müəllimi də işbirliyinə qataraq maariflədirmə) yolla müdaxilə.

Davranış terapiya ilə müdaxilə – 1 həftə, 10 günlüq təqvimlə, mükafat və cəza (sevdiyi şeydən məhrum etmək. Məsələn tv izləmək, həyətə düşmək, oyun oynamaq və s. məhrum etmək ola bilər) sistemi ilə uşağa düzgün tualet təlimini qazandırmaq, neqativ davranışı pozitiv davranışa çevirmək

Müalicədə uşaq həkimi, nevropatoloq, psixoloq, ana-ata və uşağın möhkəm işbirliyi vacibdir.

Dr. Narmin İslam